John Ch.M. Jorna

SAMENWERKING BELANGRIJK

Hoe komen we aan de naam voor de ontwikkelingslanden. Franse geografen dachten bij het feit, dat deze landen door de rijke wereld, door ons dus, worden uitgebuit aan de derde stand in het Frankrijk van vóór de Revolutie. Het eenvoudige deel van de bevolking, de knechten en de meiden werden door de rijken uitgebuit. Zij vormden de derde stand. Zo worden de uitgebuite ontwikkelingslanden de Derde Wereld genoemd. Veel mensen dachten aan de kapitalistische landen als de eerste wereld, de communistische landen vormden de tweede wereld en de arme landen de Derde Wereld. Dat klopt dus niet.

Toen Europa en Noord-Amerika gingen industrialiseren ontstond er een grote behoefte aan grondstoffen en energie. Europese staten als het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk veroverden in Azië, Afrika en Latijns Amerika grote gebieden. Het werden de koloniën, zoals Nederlands Oost-Indië (nu Indonesië) en West-Indië, Suriname en de zes Antillen in het Caraïbische gebied. Oost Indië leverde ons aardolie, tinerts en hout en thee, kapok, palmolie. Uit Suriname haalden we rietsuiker en goud en bauxiet. Op basis van deze grondstoffen zijn er nog steeds enorme industriële bedrijven.

Deden wij ook nog iets terug? We zorgden voor havens, wegen, spoorlijnen en vliegvelden en pas later voor onderwijs en medische zorg. Aanvankelijk zorgden missie en zending ervoor. Een broer van mijn Oma van moeders kant vertrok in 1906 naar Oeganda. Hij had er een eigen koffieplantage, maar bedelde in de VS om geld voor een seminarie of een ziekenhuis. Hij ligt begraven in Jinja, een stad, waar de Nijl uit het Victoriameer stroomt.

Er zijn niet zo veel missionarissen en missionaire werkers meer in de vroegere koloniën. De kerken daar zijn zelfstandig geworden. Daar gaat het om. Maak die vroegere koloniën  nu echt onafhankelijk. Dan mag je er toch gaan werken om de nieuwste wetenschappelijke kennis door te geven. Mensen uit de ontwikkelingslanden komen hier studeren. Dat moet allemaal goed georganiseerd worden en daarvoor zijn er in Nederland heel wat ontwikkelingsorganisaties. Tot voor kort zagen onze regeringen het belang voor de Derde Wereld en voor ons in. Onze Nederlandse industriële producten gaan voor goed geld naar de al behoorlijk ontwikkelde landen , de vroegere koloniën.

Wie de geschiedenis van Europa kent weet, dat er veel oorlogen en revoluties zijn geweest. Gelukkig hebben we ervan geleerd en werken we nu in de EU (meestal) goed samen. In de Derde Wereld is het  niet overal vrede. In Myamar strijdt het leger tegen meerdere stammen. In Afrika woedt een vreselijke strijd in Zuid Soedan. In Zuid Amerika werd in Chili de democratisch gekozen President Allende door het leger vermoord. Al die conflicten zorgen voor grote aantallen vluchtelingen. Het overgrote deel verblijft daar in kampen. De vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties vangt hen op. Een klein deel weet Europa te bereiken. Er zijn mensen, die de aantallen sterk overdrijven en de vluchtelingenstroom willen indammen. Maar in een goed ontwikkeld land is er geen reden voor opstand. Ook daarom is geld voor ontwikkelingssamenwerking erg belangrijk.

Negentiende Jaargang, Nr. 881.

ZE PIKKEN ONZE HUIZEN IN

Zelfs keurige mensen hoor ik in deze verkiezingstijd deze onzin uitkramen. Ik spreek ze altijd tegen. Het zou mij niet verwonderen als uit onderzoek zou blijken, dat heel veel van die extreem rechtse demonstranten buitenlandse voorouders hebben. Nederland kent een eeuwenlange traditie van immigratie. Dat kun je aan de achternamen nog zien Portugese Joden en Franse Hugenoten werden vervolgd en vluchtten naar het vrije Nederland. Protestantse kooplieden uit Antwerpen trokken naar Amsterdam en brachten hun vakmanschap mee. Zo droegen ze bij aan de bloei van Amsterdam en de welvaart van ons land.

De achternaam van mijn moeder was Molle. Die naam komt nog veel voor in en om Salzbergen, Die plaats ligt terzijde van de autosnelweg langs Rheine en Osnabrück naar Berlijn. Een jongeman met die naam Molle huwde met een meisje uit Neuenkirchen, Zuid-West van Rheine. Ze hadden een groot gezin. Twee jongens trokken naar Nederland. Een zoon van de een huwde in Nijmegen met Marie Kerkhoff en mijn moeder was hun dochter. De bekende fotograaf en Zilveren Camera-winnaar Marcel Molle is een kleinzoon van een broer van mijn moeder. Van de andere immigrant stamt Pro. Dr, Willem Molle af, Directeur van het Nederlands Economische Instituut. Immigranten zijn vaak erg begaafde initiatiefrijke mensen, Dat gaat nog steeds door bij high-tech onderneming ASML in Veldhoven werken veel hoog opgeleide buitenlanders.

In 1966 verscheen de Tweede Nota op de Ruimtelijke Ordening. De planologen hadden uitgezocht waar de twintig miljoen Nederlanders in het jaar 2000 zouden kunnen wonen. Maar van 1970 tot 1975 daalde het geboortecijfer heel sterk. Per jaar werden zo’n honderd duizend kinderen minder geboren en sindsdien bleef het geboortecijfer laag. Dus zijn er te weinig arbeidskrachten. Bedrijven halen mensen uit het buitenland. Vijf-zesde van de buitenlanders in Nederland zijn arbeidsmigranten. Kinderen en kleinkinderen van de vroegere gastarbeiders kom ik in allerlei functies tegen. Zonder al die mensen van buitenlandse afkomst zouden we het in Nederland moeilijk hebben.

Hoe zit het nu met die woningen. De stad Utrecht had vroeger veel industrie. Voor de arbeiders werden veel goedkope huurwoningen gebouwd. Daar profiteren de Marokkanen van. In de omliggende plaatsen en met name in de groeikernen Nieuwegein en Houten ook wel, maar in andere suburbs richtte de gemeentebesturen zich vooral op dure gezinswoningen. Daar is nu een gebrek aan woningen voor starters, de kinderen van de mensen in die dure woningen. In onze eigen Gemeente Bunnik merkten we, dat bestuurders echt moesten leren hun woningbouw goed te plannen. Waaraan is wat betreft woningen nu vooral behoefte? Merkend hoe groot in Nederland de behoefte aan goedkope woningen is heeft men op het gazon voor het Gemeentehuis een flink aantal tijdelijke containerwoningen geplaatst. Intussen bouwt men aan een nieuwe wijk. Kersenweide. Bedenk bij dit alles, dat vrijwel alle Nederlanders gehuisvest zijn, Misschien wonen ze wat langer bij hun ouders. De echte vluchtelingen hebben hun ouders moeten achterlaten. Hier hebben ze niets. Mogen ze dan voorrang krijgen? Ik vind van wel. Jezus van Nazareth heeft mij geleerd gastvrij te zijn voor vreemdelingen.

Negentiende Jaargang, Nr. 880o

HOE WERKT HET EIGENLIJK?

Wie wel eens in een broeikas is geweest, weet dat het er flink warm is als de zon er op schijnt. Hoe komt dat? Door de ruiten van de kas komen de warme zonnestralen naar binnen en verwarmen alles in de kas. Buiten de kas gebeurt het ook, maar de warmtestralen van de planten en de grond en de bestrating kan vrij naar de ruimte ontsnappen. Gelukkig niet alle warmte, want dan zou het erg koud blijven. In de atmosfeer zitten allerlei gassen. Veel stikstof en daarnaast de zuurstof, die we nodig  hebben om te kunnen leven. In de lucht zitten ook edelgassen en meestal is er sprake van verontreiniging door veehouderij,  verkeer en industrie. Een gas, kooldioxide ontstaat bij verbranding van steenkool of aardgas en mens en dier ademen koolzuurgas uit. Wij verbranden immers ook ons voedsel. Dat koolzuurgas in de atmosfeer heeft dezelfde werking als het glas van de broeikas. Door al die auto’s en schepen en tractoren en vliegtuigen  en vee is de hoeveelheid koolzuurgas flink toegenomen en wordt de atmosfeer veel sterker verwarmd. De gemiddelde temperatuur neemt toe. We krijgen een warmer klimaat. Dat kunnen we meten en we voelen het.

Warmte kan getransporteerd worden. Door de wind en door stromend water. Bij Westenwind van de zee met de warme Golfstroom hebben wij  gemiddeld een zacht klimaat. In Siberïe ver van zee en flink Noordelijk daarentegen hebben ze heel koude winters. Koude lucht is zwaar. Siberïe heeft daardoor hoge luchtdruk. Wind van zee zorgt voor een regenrijk klimaat. Overheerst landwind dan krijg je een droog klimaat.

We dachten, dat de klimaatgordels naar de pool zouden verschuiven. In 1995 waren we in Zuid-West Ierland. We troffen het. We hadden geluk, want we hadden maar één dag een paar uur regen.. We spraken erover met de baas van ons hotel. Ik legde uit, dat Ierland het Spaanse klimaat zou kunnen krijgen. Dat vond hij geweldig. Maar zei ik: “There are winners and losers!” Nu zijn  er in Afrika vroeger natte gebieden, die nu al jaren droog zijn. Mensen verhongeren daar.

Klimaten zijn complexe systemen. We weten niet van tevoren wat ons klimaat gaat worden en we weten niet wat er elders gaat gebeuren. Maar voorzichtigheid is de boodschap. Bezuinigen op klimaatmaatregelen is dom. Je kent de gevolgen niet.

Jaargang 19, Nr. 879.

BELANGRIJKSTE VERKIEZINGSRHEMA

Het is 80 jaar geleden, dat de Tweede Wereldoorlog eindigde. Mijn vrouw en ik herinneren zich die tijd heel goed. Die oorlog ging gepaard met plaatselijk zware verwoestingen. In Arnhem door de Slag om Arnhem in september 1944 en de bevrijding in april 1945. Veel Arnhemmers waren hun huis kwijt. In Nijmegen was de Binnenstad voor een groot deel verwoest door het bombardement gericht op het station, maar helaas niet goed gericht. Van 1945 tot1955 duurde overal in Nederland de wederopbouw. In Sonsbeek bracht een grote tentoonstelling die wederopbouw in beeld. Was er nu geen woningnood meer? Om meerdere redenen waren veel huizen nodig. Na de moeilijke periode werden veel uitgestelde huwelijken alsnog gesloten. De mensen van onze leeftijd waren tien tot vijftien jaar later toe aan een huwelijk en hadden dus woonruimte nodig. Veel mensen uit de akkerbouw en veehouderij vielen weg doordat er veel gemechaniseerd en geautomatiseerd werd. Die mensen van het platteland gingen werken in de snel groeiende industrie en dienstverlening en dat vooral in steden. Dus daar werd ook enorm veel gebouwd, maar niet genoeg. De woningnood bleef een probleem.

Mijn vrouw en ik wilden graag trouwen, maar een huis was niet te vinden. Je zag advertenties in de onderwijsbladen waarin niet alleen een baan werd aangeboden, maar ook een huis. Dat vertelden we dan  aan de gemeente.  Er was ook een tekort aan leerkrachten. Straks is Arnhem ons kwijt. We hadden de pech, dat er net nog geen nieuwe bouwstroom was gestart, maar toen er een flat klaarkwam kregen wij onze driekamerflat met uitzicht op Westervoort en bij helder weer konden we zelfs de Elterberg zien.

In 1946 zijn er twee keer zoveel kinderen geboren als normaal. Daarna bleef het geboortecijfer lang hoger dan voor de oorlog. Pas in 1964 kwam het op het vooroorlogse peil. In 1966 verscheen de Tweede Nota op de Ruimtelijke Ordening. Beschreven werd waar de 20 miljoen Nederlanders moesten wonen, die er in het jaar 2000 zouden zijn. Van 1971 tot en met 1975 daalde het geboortecijfer fenomenaal. Per jaar werden er in Nederland 1000.000 minder kinderen geboren. Maar in 1975 werd Suriname onafhankelijk. Veel Surinamers kwamen vooraf naar Nederland en zij moesten ergens wonen. Onze economie groeide sterk en dus waren er veel arbeidskrachten nodig. Toen Marokkanen en Turken hun gezin mochten laten overkomen, gaf dat weer extra vraag naar woningen.

Van 1973 tot 1977 was er het Kabinet den Uyl met Jan Schaefer uit Amsterdam als PvdA-Staatssecretaris van Volkshuisvesting. De woningbouw kreeg een forse impuls en de woningnood was na een tijd opgelost. In de komende nieuwe regering hebben we een tweede Jan Schaefer nodig. Geen gezeur meer, maar fors bouwen. Daar moet een nieuwe regering van GroenLinks-PvdA, CDA en D66 en zo nodig een vierde partij voor zorgen.

In gemeenten met een rechtse meerderheid bouwt men liever geen goedkope huurwoningen. Die mensen zijn niet zo koopkrachtig en dat vindt de middenstand niet zo leuk. Die woningen kosten veel geld, maar ze brengen weinig geld op. Zo zijn er te weinig goedkopere woningen gebouwd. Dat is niet de schuld van de vluchtelingen, maar van de betreffende gemeentes. Zorg dus voor beter toezicht.

Negentiende Jaargang, Nr. 878.