John Ch.M. Jorna

EINDELIJK KAN HET WEER

De afgelopen jaren was het steeds weer een heel gedoe als je naar een verjaardag toe wilde. Eerst moest je jezelf  testen. We moeten er nog steeds verdacht op zijn dat corona weer de kop op steekt. Ik vroeg me soms af of er niet weer een vaccinatiecampagne nodig zal zijn. Dat dacht ik me met name toen ik begin april opeens corona bleek te hebben. Ik was erg verbaasd. Ik had immers alle prikken keurig gehad. Helpen die vaccins eigenlijk wel? Maar goed, ik was er snel van genezen en dat zal wel aan al die vaccinaties hebben gelegen.

Mijn vrouw en ik zijn allebei in mei jarig. Dat was altijd al een probleem, want niet iedereen vind het prettig vlak na elkaar weer naar Odijk te moeten reizen. Nu kwam het idee op om onze beide verjaardagen te combineren. Dat werd dan 14 mei en nota bene op Moederdag. Bovendien waren er ook mensen, die al afspraken hadden. Maar uiteindelijk waren de meeste genodigden toch gekomen. Totaal zestien personen en met ons erbij waren we dus met zijn achttienen. Daarbij acht moeders en die hadden bij ons een paar gezellige uurtjes. Het was mooi weer en warm genoeg om samen heerlijk van de tuin en de zon te genieten. De wat ouderen bleven binnen zitten en buiten zaten vooral onze kinderen en kleinkinderen. We kletsten samen heel wat af. Ik vond het heerlijk al die familie weer eens samen te zien. Vaak blijft het bij een appje of een telefoontje bij een verjaardag, maar echt bij elkaar zijn bleek weer eens veel mooier. Dat hebben we dus al die coronajaren moeten missen.

Sommigen, die er niet waren, moesten werken voor Tv-uitzendingen bijvoorbeeld in Marokko en Parijs of ze moesten studeren voor de afronding van hun opleiding. Al die mensen komen binnenkort nog langs en dat is een fijn vooruitzicht.

16^e Jaargang, Nr. 761.  

DE HELE WERELD VIERDE MEE

v

Vanmorgen bij de koffie vroeg ik aan de vier oudere heren aan ons tafeltje wie er naar de Kroning had gekeken. Allemaal. Dat wil natuurlijk niet zeggen, dat heel Nederland uren lang aan de Tv zat, maar wel, dat ondanks de Brexit we op het vasteland nog steeds in het Britse gebeuren zijn geïnteresseerd.

Ik was vooral benieuwd naar het Anglicaanse karakter van de kroningsplechtigheid. De kroningsplechtigheid was onderdeel van een Anglicaanse Eucharistieviering. Als je daarop let, merk je dat er veel van de Roomse Heilige Mis bewaard is gebleven. Prachtig was ook, dat vertegenwoordigers van Joden, Rooms-katholieken, Moslims, Hindoes en Boeddhisten een zegenbede uitspraken. De Roomse kardinaal was in zijn rode gewaad duidelijk als kardinaal herkenbaar. Bij vorige kroningen was dit volkomen ondenkbaar. De afwijzende houding tegenover alles wat Rooms was, zat er eeuwenlang ingebakken. Intussen dacht ik wel aan al die Britten, die niets meer van religie willen weten, zodat ook veel kennis ontbreekt. Hadden zij enig benul van de betekenis van het gebeuren? Begrepen zij bijvoorbeeld, dat de plechtigheid ook inhield, dat Koning Karel III niet alleen als staatshoofd werd geïnstalleerd, maar ook als hoofd van de Anglicaanse kerk?

Ik volgde ook stukjes van de rijtoer naar  Westminster Abbey. Ik zag de vlaggen langs de route en oh ja natuurlijk Britse vlaggen. Zo dacht ik weer aan aanstaande dinsdag. Dan is het Europadag. Europa viert dan gezamenlijk het einde van de Tweede Wereldoorlog. Ik moest weer denken aan de Slag om Arnhem. Een groot deel van de Britten wist in de nacht toen over de Rijn naar Driel te ontsnappen. Maar een deel van de Britse parachutisten werd door de Duitsers krijgsgevangene gemaakt. Een groep van die krijgsgevangenen marcheerde bij ons voorbij en langs de kant stond de tienjarige Johnnie ze bewonderend aan te kijken. Wij hebben veel te danken aan al die Britten, die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven riskeerden voor onze vrijheid. Daarom konden we ons in heel Europa zaterdag 6 mei 2023 ook zo verbonden voelen met wat daar in Londen gebeurde. Daarom steek ik aanstaande dinsdag, 9 mei weer de Europese vlag uit, blauw met twaalf gouden  sterren.

6^e Jaargang, Nr. 760.

VERMINDERD VERTROUWEN

De laatste jaren is het vertrouwen in onze Koning onder de Nederlandse bevolking flink gedaald. Toen de Coronapandemie nog maar net om zich heen greep wilde de koninklijke familie de vakantie doorbrengen in hun Griekse buitenverblijf. Dat werd hem erg kwalijk genomen. Hoe kon hij zijn volk dat leed aan corona zo maar in de steek laten. Er zijn zeer veel Nederlanders, die een huis in het buitenland hebben. Er zullen er maar weinig zijn, die een even duur huis bezitten, maar onder de Nederlandse miljardairs zal het me niet verwonderen. Die steenrijke families zullen even gemakkelijk een tijdje in hun mediterrane villa willen verblijven. Dat hoorden de prinsessen natuurlijk ook van hun klasgenoten. Zo gaat dat onder de upper ten van Nederland. Maar een koning moet bij zijn volk blijven en het behoeden tegen die nare ziekte. Zo voelen sommige mensen dat. Hij is geen medicus en hij kan er weinig tot niets tegen doen. Hij kan zijn volk niet beschermen, maar zijn volk voelt het anders. Dat gevoel is uiteraard niet terecht.

Ik ben ervan overtuigd, dat republikeins denkende lieden heel bewust de gevoelens van het volk hebben gestimuleerd. Jullie koning laat zijn volk gewoon barsten. Zoals ik allerlei bekenden met een huis in het buitenland hun vakantie aldaar van harte gun, zo mag van mij de koninklijke familie best een weekje of twee weg, ook al heerst er een tot dan toe onbekende ziekte.

Wat zijn dat voor mensen, die zo anti het koningshuis zijn? Ik heb sterk de indruk, dat er een elite bestaat, die zo’n symbool van de staat der Nederlanden maar moeilijk kan accepteren. Wij, de burgerlijk elite moet in Nederland zijn gang kunnen gaan. Aan ons behoort het gezag. Eind achttiende eeuw waren het de Patriotten, die de Oranjes het land uit wilden jagen. Dat lukte wel even, maar wij, gewone mensen hadden meer vertrouwen in de Oranjes. Dus werd Nederland na de Franse tijd een Koninkrijk. Op die opeenvolgende koningen en koninginnen als staatshoofd is best wel kritiek mogelijk. Dat geldt evenzeer voor de leiding van de Republiek, die  in 1672, het Rampjaar de vijand nauwelijks hinderde bij hun opmars in onze Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Dus kwam er weer een Oranje als Stadhouder.

Linkse mensen zijn vaak tegen het erfelijk koningschap. Ze vinden het terecht niet democratisch. Maar als de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking toch een koning door erfopvolging als staatshoofd wil, zie ik daarin voldoende democratische legitimatie. In het begin van het bestaan van GroenLinks maakten we tijdens een congres in Amersfoort een incident rond die Oranjes mee. De moederpartijen hadden toen nog een belangrijke rol. Met name voormalige PSP-leden waren fel anti-monarchistisch. De jongeren van Dwars hadden een stunt bedacht. Ze wilden een stemproef. Dat bleek om de zangstem te gaan. De vier mensen uit de zaal plus de waarnemend partijvoorzitter moesten een lied zingen. Ik moest het Wilhelmus zingen. De voorzitter werd zenuwachtig, want een deel van het publiek was daar tegen. Toen zei ik: “Ik ben oud genoeg om mij de tijd te herinneren, dat dit lied niet gezongen mocht worden. En nu gaan we zingen.” De helft van de zaal zong mee. De andere helft zat zich te verbijten. Het was gelukkig niet op een rel uitgelopen. Waar het nu eigenlijk om gaat is het Oranjehuis als symbool van de nationale eenheid. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd er soms stiekem op muren OZO gekalkt. Dat staat voor Oranje Zal Overwinnen. Daar waren de Nazi’s niet blij mee. De berichten van Radio Oranje vanuit Londen werden met graagte gelezen op dun papier met doorslagpapier ertussen getypt. Waar het mij hier om gaat is te laten zien, dat ons Koningshuis van grote symbolische waarde is. Als je goed geschiedenisonderwijs hebt gehad, weet je dat natuurlijk. Maar te veel mensen laten zich van alles wijsmaken. Tsja en dan daalt plots het vertrouwen in Willem Alexander. Het is best moeilijk om democratie en een erfelijke monarchie te combineren. Een goede president kiezen is evenmin een gemakkelijke opgave. Probeert u maar eens een medelandgenoot te bedenken, die u geschikt lijkt.

16^e Jaargang, Nr. 759.

VOLGENS CBS AFGLOPEN JAAR GEEN TERUGGANG

Als ik zo’n bericht lees, doet me dat goed. Ik maakte ook een grote excursie van onze Historische Kring naar Deventer mee, waarbij aandacht werd geschonken aan een Middeleeuwse vernieuwingsbeweging met de IJsselstreek als centraal gebied, maar ook Arnhem werd genoemd. Daar was toen een Karthuizerklooster bij wat nu de Vijverwijk heet. Kort daarbij ben ik geboren en ik heb er lang gewoond.

In de KRO-NCRV website in de rubriek Katholiek  Nieuwsoverzicht tref ik vaak boeiende berichten aan. Het CBS constateerde dat de religieuze betrokkenheid van de Nederlandse bevolking boven de 15 jaar het afgelopen jaar niet verder was terug gelopen. Ruim veertig procent van de bevolking rekent zich tot een religieuze groep. Twaalf procent van de Nederlandse bevolking bezocht vorig jaar regelmatig een dienst. Katholieken gingen wat minder vaak. Ruim 10 procent. Maar voor het eerst heeft men ook onderzocht of men in plaats van de gang naar een kerk de Eucharistieviering op de Tv heeft gevolgd. Dat blijkt zo’n 12 procent regelmatig te doen. In veel dorpen en stadswijken is maar af en toe een priester beschikbaar om voor te gaan in een H. Mis. Dat komt door het enorme gebrek aan priesters. Hoe dat komt heeft het CBS uiteraard niet onderzocht.  Zelf heb ik daar welgedachten over. Het Tweede Vaticaans Concilie in de jaren zestig van de vorige eeuw leidde tot grote verwachtingen. Zou de celibaatsverplichting worden afgeschaft? Toen dat niet gebeurde traden veel priesters uit het ambt. Het aantal roepingen daalde tot vaak nul per jaar. Nu bijna al die oudere priesters al lang met emeritaat zijn, blijft er maar een handjevol over. In mijn regio zijn er vaak leken, die voorgaan in een zogenoemde Woord- en Communieviering. Dan kun je als katholiek daar naartoe gaan. Het dreigement die vieringen op termijn af te schaffen lijkt juist een tegenreactie op te roepen.

Een oorzaak om de band met de kerk te verbreken is het misbruikschandaal. Het zou juist een reden moeten zijn om je als lid van die kerk in te spannen om misbruik voortaan te voorkomen en er met zijn allen een betere gemeenschap van te maken. Daar wordt in veel geloofsgemeenschappen ook goed aan gewerkt, maar dat ontgaat helaas menigeen.

In Deventer merkten we, dat de Islamitische gemeenschap een gezamenlijk feest  had georganiseerd om het eind van de Ramadan te vieren. Bij Islamieten voelt zich een groot deel nog betrokken bij het Islamitische geloof.

Dat zie je ook bij de Protestanten. Zij voelen een grote persoonlijke verantwoordelijkheid voor de eigen gemeente. Men is bereid om voor een periode een ambt op zich te nemen. Niet de dominee is als een pastoor de baas van de gemeente maar de ambtsdragers van de kerkeraad, Je ziet ook, dat de kleinere gemeente per lid een veel hogere financiële bijdrage wil leveren. Gelukkig hebben wij katholieken een goed contact met de protestanten van het Witte Kerkje en werkt hun inzet voor de gemeente naar ons toe inspirerend. Soms als we weer eens een grote mond opzetten, krijgen we te horen: Jullie lijken wel protestanten.

Ons land en veel meer lidstaten van de EU worden geplaagd door moeilijk oplosbare problemen. Het vraagt nogal wat van ons om ze op te lossen. Als veehouders veel minder vee mogen houden, moeten de voedselprijzen omhoog om de boeren toch een fatsoenlijk inkomen te verschaffen. De minimumlonen moeten omhoog om dat duurdere voedsel te kunnen betalen. Als het klimaat maar warmer blijft worden en dus het landijs sneller smelt en dus de zeespiegel sneller stijgt en wij dus onze zeedijken moeten verhogen, dan hebben we er met z’n allen last van. Een vernieuwing in ons denken is keihard nodig. Dan kan de Moderne Devotie ons wellicht inspireren.

16^e Jaargang, Nr. 758.

MOET DE EU SERIEUS NEMEN

Yvonne Hofs, economieredacteur had in de Volkskrant van zaterdag, 8 april een uitstekend artikel over de wetgeving van de EU, waaraan alle lidstaten zich moeten houden bij de natuurbescherming. Die wetgeving is met instemming van ook Nederland tot stand gekomen. Nederland heeft zelf de Natura 2000 gebieden aangewezen. In die gebieden mag de natuur niet achteruit gaan en omdat er vaak al sprake is van een forse aantasting van de natuur moet Nederland maatregelen nemen om de natuur eindelijk weer in goede staat te brengen. De oorzaak van de schade aan de natuur is de stikstofneerslag in de natuurgebieden. Het is voor Mevrouw van der Plas helaas niet logisch, dat dus de stikstofneerslag moet verminderen en dus ook het aantal koeien en varkens moet verminderen. Ze weet natuurlijk donders goed, dat dit nodig is, maar met minder vee krijg je minder productie en dus minder melk en vlees om in fabrieken te verwerken en dus ook MINDER WINST voor de aandeelhouders. Mevrouw van der Plas dient niet het algemeen belang; ze dient het financieel belang van aandeelhouders. Daarover heeft zij geen open kaart gespeeld. Anders had de BBB nooit zoveel stemmen gekregen. Hoe lang gaat het duren voordat er een website komt waarop spijtstemmers op de BBB zich kunnen melden? Hoe lang nog ?

16^e Jaargang, Nr. 757.

SCHNDALIGE BESLUITENLOOSHEID

Is het CDA stapelgek geworden? Verkeert het in totale paniek? Dit is toch niet normaal. Is de macht van de agrobusiness zo groot, dat ze de fractie plus de ministers van CDA-huize kunnen dwingen de oplossing van het stikstofprobleem minstens ernstig te vertragen en wellicht zelfs onmogelijk te maken?  Dit heb ik in de bijna 89 jaar van mijn leven nog nooit meegemaakt.

Zoals Jesse Klaver zei, de Tweede Kamer moet stante pede een motie aannemen, waarin van het kabinet wordt geëist binnen veertien dagen aan te geven welke weg het kabinet gaat volgen om de stikstofcrisis op te lossen. Bij weigering de motie uit te voeren volgt een motie van wantrouwen. Het gaat nu om de stikstof, maar er zijn nog veel meer vervuilingsbronnen door de land- en tuinbouw en verwante bedrijvigheid. De vermindering of halvering van de veestapel zorgt ook voor minder overbemesting en dus minder vervuiling van de bodem, het grondwater en het oppervlaktewater. Geen enkel land in de EU heeft het oppervlaktewater (rivieren, beken, meren, sloten, kanalen en vaarten) zo vervuild als Nederland. De landbouwwerktuigen en de glastuinbouw leveren voorlopig nog een forse bijdrage aan het versterkte broeikaseffect en zo aan de opwarming van het klimaat en dus het smelten van het landijs en dus de stijgende zeespiegel. Wisten al die BBB-kiezers veel. Tegelijk moet de Tweede Kamer er op letten, dat de vertrekkende boeren een behoorlijke schadevergoeding krijgen en de blijvende boeren bij een kleinere omzet wel een behoorlijk inkomen verdienen. Betekent dat hogere voedselprijzen? Dat lijkt logisch, maar dan moeten de laagste inkomens ook omhoog en met name het minimumloon.

Het lijkt mij ook goed als de Tweede Kamer een onderzoek instelt naar de invloed van de industriële bedrijven, die agrarische producten  verwerken en de bedrijven, die agrarische producten verhandelen binnen en buiten Nederland. Ook de bedrijven, die stallen en kassen bouwen en de bedrijven, die landbouwwerktuigen verhandelen vragen aandacht. Is er ergens in die agrarische sector sprake van corruptie? Wie of wat veroorzaakte die paniek bij het CDA? Dat kan een zeer boeiende enquête worden.

16^e Jaargang, Nr.756.

ONVERWACHT OVERLEDEN

Het zal rond 1970 zijn geweest, dat Francine Reinartz nog heel jong aan het Utrechtse Niels Stensen College werd benoemd. Ze was bijna klaar met haar studie voor de Middelbare Akte Aardrijkskunde, maar na enkele maanden was ze klaar en had ik er een eerstegraads collega bij. Ze woonde nog op haar studentenkamer aan de Willem Barentzstraat en verhuisde later naar de Zwaardemakerslaan in Tuindorp Oost. In die tijd zei ze nogal eens, dat ze niet van plan was om haar hele leven aan onze school te blijven. Ik vond dat niet leuk, want ik vind het niet prettig een vertrouwde collega te verliezen. We gingen samen van tijd tot tijd naar de nascholing aan de Universiteit van Amsterdam. Het was in de tijd van de Oliecrisis. De benzine was schaars, maar Francine vond het niet nodig zuinig te zijn. Inderdaad bleek al vlug, dat ze gelijk had. Met Francine in de auto reed ik later extra voorzichtig, want met haar vriend aan het stuur kregen ze een aanrijding bij het linksaf slaan. Francine zat aan de verkeerde kant. Ik ging op bezoek in het AZU aan de Catharijnesingel. Met haar vriend probeerde ik haar wat op te vrolijke. Dat lukte. Ze schudde van het lachen, maar met al die kneuzingen werd het wat pijnlijk

Met de derde klassen en veel later ook met eindexamengroepen gingen we jaarlijks op excursie. De voorbereidingen daarvan vroeg vaak een hele dag werk. De route plannen. Afspraken maken bij bezoekpunten en plekken voor de pauze. Dan zaten we lang in de auto en toen merkte ik, dat Francine goed kon luisteren. Ze was een goede gesprekspartner en ik had veel vertrouwen in haar. Daarom was ze ook zo geschikt als decaan, die de leerlingen moest adviseren bij hun schoolloopbaan mede in verband met hun beroepskeuze. Ik vermoed, dat veel oud-leerlingen er goede herinneringen aan hebben.

Veldwerk kwam in de mode en ik wilde meedoen. Een groepje A5-leerlingen zag er ook wel wat in. Dan hoefden zij geen scriptie te maken. Francine hielp me graag, want zo leerde zij ook hoe we veldwerk konden begeleiden. Wijlen Henk Vlaanderen had juist daarvoor midden in de Amerongse bossen een huis gekocht.

Als sectie wilden we graag vernieuwend bezig zijn. Een Malmberg-methode had als uitgangspunt, dat leerlingen met behulp van data tot conclusies moesten komen. Dat werd heel spannend toen de computer in het onderwijs verscheen. Daar had je zo een verzameling data bij elkaar. Denk aan een CD-Rom en later het Internet. Een oud collega was daar druk mee bij de Afdeling Onderwijs van het Geografisch Instituut van de Universiteit Utrecht. Zo werd ons NSC de Proefschool Nieuwe Media. Twee jaar lang werkten we al sectie heel intensief samen. Dat trok uiteraard landelijk de aandacht, mede door de publicaties. Mensen van vandaag kunnen zich waarschijnlijk nauwelijks voorstellen, hoe dat pionierswerk toen verliep. In Dordrecht is het Onderwijsmuseum en daar kun je nog een video over de Proef met Nieuwe Media zien.

Een paar jaar later mocht ik vervroegd met pensioen Ik had veertig dienstjaren en in het kader van de DOP = Doorstroming Onderwijs Personeel mocht ik andere dingen gaan doen. Mensen vroegen dan of ik de leerlingen niet miste. Die miste ik niet, maar wel de collega’s.  Wat waren de pauzes vaak gezellig. Ik hoorde wel de verhalen over de neergang van Kanaleneiland de narigheid, die sommige leerlingen veroorzaakten. Als ik Francine ontmoette, zei ze vaak tegen mij: John, je mag blij zijn, dat je van deze school weg bent. Voor haar en voor veel collega’s waren die laatste jaren met wisselingen van school bepaald geen pretje. Ook voor haar was er een pensioen.

Ik probeerde haar rond haar verjaardag toch altijd weer even te bellen. Afgelopen oktober probeerde ik het meerdere keren, maar er werd steeds niet opgenomen. Kort ervoor speelde het overlijden van onze schoonzoon. Daarover wilde ik haar vertellen, want net als onze dochter heeft ook Francine haar man Bert verloren. Daar was ze steeds erg bedroefd over. Gelukkig kreeg ze veel steun van familie. Het zal waarschijnlijk 19 oktober zijn geweest. Ik pakte mijn mobieltje en belde haar. Het was al vrij laat. Het duurde even voor het gesprek op gang kwam, maar gaandeweg kwam de oude Francine weer tevoorschijn, heel belangstellend naar mijn kinderen en kleinkinderen en een goede luisteraar. Van dat telefoontje blijft een warme herinnering. Toen ik de mail over haar overlijden las, dacht ik weer aan dat gesprek terug. Francine is in besloten kring begraven. Collega Henk van de sectie heeft er een woordje gesproken. Of ze mijn gedachten daar in het hiernamaals kan lezen? Ik weet het niet. Maar recht uit mijn hart, lieve Francine, laat ik je weten, bedankt, dat je voor mij zo’n fijne collega was.

16^e Jaargang, Nr. 755.

WIE ZITTEN ERACHTER?

Mijn eerste reactie was er een van grote schrik, van angst zelfs. Wat gaat dit betekenen voor de toekomst van ons land? Gaat alles kapot? Tegelijk ook een lichte tevredenheid. De gewone man heeft het Rutte bewind een flinke draai om de oren gegeven. Maar intussen kwam er meer informatie beschikbaar over de achtergronden van de BBB. Daar word je niet vrolijk van. Bij het stikstofprobleem lijkt het, dat de boeren de boosdoeners zijn. Ze hebben te veel vee en al dat vee zorgt voor een te grote uitstoot van ammoniak, dat de stikstof bevat, waarvan er te veel in de atmosfeer komt om vervolgens neer te slaan in natuurgebieden. De heide en in de bossen, sommige bomen kunnen al die mest niet aan. De heide wordt vergrast en bomen sterven. Dat kan niet zo doorgaan. Dus moet de veestapel gehalveerd worden. Vooral in de buurt van natuurgebieden moet veel vee verdwijnen. Daar worden agrarische bedrijven gedwongen opgekocht. Voor een gewone boer op een gezinsbedrijf is dat verschrikkelijk. De echte boosdoeners zijn de heel grote bedrijven met hun megastallen met vele honderden en soms duizenden dieren. Daar zit grootkapitaal achter. Maar de VVD en het CDA hebben er geen moeite mee. Als de Nederlandse veestapel gehalveerd wordt lijden daar niet alleen de boeren onder. Ook de importeurs van veevoer Mais en soja. Ook de fabrieken waar melk, vet en vlees verwerkt worden, vaak zeer grote ondernemingen. Ook de bouwers van al die stallen en de leveranciers van de melkrobots. Natuurlijk ook banken als de Rabobank. Ook de exporteurs van onze agrarische producten. Nederland is nummer twee in de wereld voor landbouwexport. Zo’n klein landje. Al die grote bedrijven willen niet dat hun productie en hun export gehalveerd wordt. Dus kwam er actie. Stiekem. Al die BBB stemmers wisten van niets.

In Deventer is het communicatiebureau Remarkable gevestigd. Sommige ondernemingen van de agrobusiness lieten zich door hen adviseren en ook de oprichters van BBB. Ik vond het wel een mooi idee. Boeren en burgers niet tegenover elkaar, maar samen. Maar die paar boeren leverden veel te weinig stemmen op, dus neem de burgers erbij. Toen Caroline van der Plas in de Tweede Kamer was gekozen, gingen ze volgens haar keihard aan het werk om in elke provincie een bestuur op te zetten en kandidaten voor de kieslijsten te zoeken. Maar die “ze” waren medewerkers van Remarkable. De landbouwjournaliste Caroline bleek een politiek talent. Praatshows op de Tv waren dol op haar en uiteindelijk het grote publiek ook.  Het werd een enorm succes.

BBB is dan wel in elke provincie nummer één; nergens hebben ze de meerderheid. Dus roepen ze steeds, dat ze willen samenwerken. Alle goedwillende partijen moeten van BBB eisen, dat ze eraan meewerken, dat het stikstofprobleem zo snel mogelijk, liefst in 2030 is opgelost. Ze moeten van BBB eisen, dat het klimaatprobleem wordt aangepakt. Dat is voor een land, dat tendele nu al onder de zeespiegel ligt keihard nodig. Want de zeespiegel stijgt al. Windmolens ook op het land zijn echt nodig. Het oppervlaktewater moet echt schoner, want nergens in Europa is het zo smerig. En ja, boeren moeten een rechtvaardig inkomen houden en of al die bedrijvigheid rond de veehouderij steun moet krijgen, vraag ik mij af. Is het geen normaal ondernemersrisico? En al die BBB-stemmers moeten heel goede uitleg krijgen. Daarvoor hebben we communicatiebureaus. In het voortgezet onderwijs wordt milieukennis een verplicht vak, zodat deze jonge mensen straks beter hun stem kunnen bepalen: op grond van feiten, die wetenschappelijk vaststaan. Onze kleinkinderen en hun kleinkinderen moeten ook nog in Nederland kunnen leven.

16^e Jaargang, Nr. 754.

EN WAAROM WATER NATUURLIJK?

Nederland, Europa en de wereld worden geplaagd door tal van crises. GroenLinks heeft daar goede antwoorden op en wil niet wachten tot het te laat is. Op dit moment is vooral de stikstofcrisis actueel. De stikstof in een verbinding is een krachtige meststof. Heide vraagt een arme grond. Die kregen de boeren vroeger doordat de heide werd afgeplagd voor de potstal, waar de schapen verbleven. Nu kan men de heide bewaren door er schapen te laten  grazen. Moeilijker is bos te handhaven, waar bomen door te veel meststof sterven. Het moge duidelijk zijn, dat door al die stikstofmest de natuur lijdt aan overbemesting. Intussen is er in Nederland zo vreselijk veel vee, dat Nederland te klein is om al de mest van dat vee kwijt te raken. Op zandgronden wordt ons drinkwater bedreigd en overal is het oppervlaktewater ernstig vervuild. Nergens elders in Europa is het zo erg. Te veel stikstof (NO_x) komt ook door het verkeer. De overgang op elektrische aandrijving zorgt op termijn voor een oplossing.

Waarom draait het met de klimaatcrisis. Over de hele wereld wordt het warmer. Hoe komt dat? Dat komt door een versterkt broeikaseffect. Onze atmosfeer houdt meer zonnewarmte vast doordat er meer broeikasgassen in de atmosfeer zitten. Koolzuurgas (prik in limonades) CO₂ ontstaat bij de verbranding van steenkool, aardolie en aardgas.  Als we die brandstoffen minder gebruiken, neemt het broeikaseffect niet zo sterk toe. Met meer windmolens en zonnepanelen zijn de kolencentrales voor de elektriciteitsopwekking niet meer nodig. Inmiddels komt al 40% van de elektriciteit van wind en zon. Als we het klimaat steeds warmer laten worden, smelt het ijs van Groenland en Antarctica en stijgt de zeespiegel. Wat heb je liever, windmolens of een door de stijgende zeespiegel overstroomd laag Nederland?

Woningnood kennen we uit de tijd, dat we op een woning zaten te wachten om te kunnen trouwen. Dat was in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw. Het was een nasleep van de Tweede Wereldoorlog. Als er nu nieuwe wijken worden gebouwd krijg je ook meer autoverkeer, eerst bij het bouwen en daarna van de bewoners. De stikstofcrisis en de klimaatcrisis worden dan versterkt. Daarom komen er geen bouwvergunningen los. Tsja, waar kies je voor?

De oorlog van Rusland tegen Oekraïne veroorzaakt bij ons hoge gasprijzen, waardoor ook allerlei producten duurder worden. Groente uit kassen, brood, dat in ovens wordt gebakken en andere bakkersproducten en ga zo maar door. Veel mensen komen niet meer uit met hun lage inkomen, zelfs niet met de steunmaatregelen. Dus stem ik voor een eerlijkere inkomenspolitiek.

Nederland is een welvarend land en er is een grote vraag naar arbeidskrachten. Van de vluchtelingen uit de Oekraïne hebben er velen al heel snel werk gevonden. Maar de woningnood maakt het heel moeilijk om alle vluchtelingen goed op te vangen. Dat komt ook doordat  er te weinig betaalbare huurwoningen zijn gebouwd en er ook veel van zijn verkocht. We hebben immigranten nodig, maar we hebben niet gezorgd voor voldoende woningen. Maar als je nu prima woont, moet je dan rekening houden met al die mensen, die slachtoffer zijn van het tekort aan woningen. Moet je bij het stemmen alleen denken aan jouw eigen belang of moet je jouw stem laten bepalen door het algemeen belang? Ik vind, dat het algemeen belang voorop hoort te staan. Juist daarom stem ik woensdag, 15 maart op GroenLinks!

Ik heb een paar debatten gehoord, maar die vraag over algemeen belang of eigenbelang heb ik niet horen stellen. Het is me wat.

Rest nog de vraag over de waterschapsverkiezingen.  Schoon water door een streng toezicht op lozingen is van groot belang om te kunnen zwemmen in de natuur en voor het waterleven: om planten en dieren te beschermen. Een goed financieel beleid is belangrijk, als je maar niet te zuinig bent, waardoor de veiligheid in gevaar komt en de waterzuivering onvoldoende is. GroenLinks steunt Lijst 1 van Water Natuurlijk,

16^e Jaargang, Nr.753.

VERKIEINGSFOLDERS HUIS AAN HUIS

De Gemeente Bunnik hoort bij de wat kleinere gemeenten, GroenLinks heeft er bijna honderd leden. Toch scoort GroenLinks er wat betreft percentage stemmen altijd behoorlijk hoog. Landelijk zitten we bij de top tien wat betreft percentage GroenLinksstemmers. Tevoren doen we dan ook goed ons best. Affiches plakken op de verkiezingsborden. Vaak doen we het ook aan de achterkant, want daar komen de wandelaars voorbij. Op de laatste zaterdagen staan we bij de winkelcentra. Daar krijgen we vaak boeiende gesprekken. En vrijwel overal bezorgen we onze verkiezingsfolders en dit jaar tegelijk met de folders van Water Natuurlijk voor de waterschapsverkiezingen.

Zo waren we afgelopen donderdag aan het flyeren in Werkhoven. Het is daar allemaal laagbouw met flinke tuinen. Dat schoot niet steeds erg op. Veel paadjes naar de voordeur hadden allerlei enge trapjes en oneffenheden. We hadden afgesproken, dat we bij een Ja Nee sticker zouden aanbellen. Bijna steeds werd er open gedaan. Vrijwel iedereen vond dat netjes en vooral de folder van Water Natuurlijk werd erg op prijs gesteld. De mensen bekenden, dat ze er weinig van af weten. Wat doet het waterschap? Daar weten ze nog wel een antwoord op, maar welke partijen er allemaal in het waterschapsbestuur zitten is een moeilijker vraag. Een mijnheer wist al, dat hij als lid van die partij op de CU zou stemmen, maar de folder van Water Natuurlijk accepteerde hij graag. Er was een man, die geen folder nodig had. Daarom had hij ook de sticker op zijn deur. Ik zei: Maar wij moeten voorlichting geven. Hij kwam wel op een andere manier aan informatie. Toen heb ik maar niet verder gevraagd.

We waren bijna klaar. Ik moest nog vier voordeuren en zette er stevig de pas in. Opeens klapte ik languit naar voren en kwam plat op mijn buik terecht. Mijn bril was verbogen. Een ‘oortje’ was er uit gevlogen. Gelukkig vonden we het onbeschadigd terug. Dat was even schrikken, maar ik kwam er goed vanaf. Tsja, je moer er wat voor over hebben om jouw partij weer een succes te bezorgen.

16^e Jaargang, Nr. 752.