John Ch.M. Jorna

SOMMIGE MENSEN WILLEN NIETS MEER VAN KERSTMIS WETEN

Een traditioneel Kerstdiner heet plotseling Eindejaarsdiner. In advertenties komt het woord ‘Kerst’ niet meer voor. Kerstkransjes krijgen een andere naam. Als we kaarten voor de jaarwisseling versturen vind je nauwelijks nog kaarten met een traditionele Kerstafbeelding. Mensen willen ook niet meer weten wat we met Kerstmis eigenlijk vieren. We komen met familie of met vrienden nog wel bijeen. We zorgen voor lekkere hapjes en een fijn drankje. Tevoren spreken we af welke gespreksonderwerpen we zeker niet zullen aansnijden, want we willen de goede sfeer graag handhaven. We praten dus niet over het klimaatprobleem of over de armoede in Nederland of over de politiek en zeker niet over religie. Waar zijn we in vredesnaam mee bezig?

Ik liet tegenover een medesporter de term “Barmhartige Samaritaan” vallen. Hij wist niet waar ik het over had. Toen ik het hem vertelde vond hij dat verhaal uit het evangelie toch wel bijzonder en inspirerend. Dat was dus weer meegenomen. Ik ken maar heel weinig bezoekers van mijn website. Misschien kennen ze het verhaal niet. Daarom vertel ik het maar na.

Met Kerstmis vieren we de geboorte van een kind. Dertig jaar later werd dat kind een leraar die door het Joodse land trok. Op een dag kwam iemand bij hem en vroeg: Meester wat is het eerste gebod? Jezus antwoordde hem: Het eerste Gebod luidt: Eert God, die onze Vader is en het tweede daaraan gelijk: Bemin uw naasten gelijk uw zelve. Maar wie is dan mijn naaste vroeg de bezoeker. Zoals altijd antwoordde Jezus met een verhaal, een gelijkenis of parabel. Zekere man was op reis van Jeruzalem naar Jericho, een woestijngebied. Hij werd overvallen door rovers, die hem vreselijk toetakelden. Zwaar gewond lieten ze hem achter. Toen kwam er een priester langs, maar die liet hem liggen. Hetzelfde deed een leviet, ook een religieus persoon. Toen kwam er een Samaritaan, iemand waar de Joden niet erg goed mee konden opschieten. Hij verzorgde zijn wonden en zette hem op zijn ezel. Voorzichtig bracht hij hem naar een herberg en gaf hem daar te eten. De Samaritaan moest verder. Hij gaf de herbergier wat geld om voor de gewonde man te zorgen. Jezus vroeg zijn bezoeker: Wie was nu de naaste van de overvallen man? Hij antwoordde; “Die hem barmhartigheid betoonde.” Jezus van Nazareth leerde ons zo het gebod van de naastenliefde. Maar als wij niets meer van Jezus willen weten, is de kans groot, dat wij niet meer weten, dat we iedere mens in nood die we ontmoeten behoren te helpen. Daar draait het om met Kerstmis. Heb uw naaste lief gelijk uw zelve, ook de vluchteling, ook de buitenlandse werknemer, ook de nieuwe buren, die jou niet aankijken, ook de collega, die er een handje van heeft anderen te pesten. Dat is bepaald niet altijd even gemakkelijk. Dat merken we ook steeds meer in Nederland. Politieke partijen, die het egoïsme hoog in het vaandel voeren krijgen meer aanhang. Aandeelhouders krijgen steeds meer en werknemers blijven qua beloning bij hen achter.

Soms zijn er tekenen van hoop. Jaar in jaar uit zamelen de Lions voedsel in, dit jaar voor vluchtelingen uit de Oekraïne.  Ik schreef een tijd geleden een In Memoriam Nico Mocking. Als je dat leest, denk je: hij was een Barmhartige Samaritaan. En iets anders. Na jaren lang abonnee van Openbaar Kunstbezit, nu Kunstschrift te zijn geweest, stond het lopende nummer helemaal vol met afbeeldingen van het Kerstgebeuren. Prachtig en niet neutraal, maar echt betrokken bij onze Chritelijke cultuur.

15^e Jaargang, Nr. 741.

Mensen die meer dan 1% van hun inkomen aan giften aan goede doelen schenken, mogen het meerdere aftrekken voor de inkomstenbelasting. Ze betalen dan minder belasting. Dat schijnt een doorn in het oog te zijn van mensen, die weinig of niets geven en dus meer belasting moeten betalen. Ze snappen kennelijk niet, dat ook zij kunnen profiteren van de giften van anderen.

Allerlei ziekten kennen hun fondsen. Denk aan de Hartstichting, het Koningin Wilhelmina Fonds tegen kanker, het Aidsfonds, de Nierstichting, het Longfonds, de Hersenstichting of Stichting Alzheimer Nederland. Voor mij is het belangrijkste, dat zij onderzoek financieren naar geneeswijzen van de ziekte. De afgelopen drie jaar ben ik twee broers en een schoonzoon verloren aan de ziekte kanker. Toch zijn er meerdere soorten kanker, waarvoor behandeling mogelijk is dankzij al dat onderzoek. Ziekten worden voorkomen of ziekten worden genezen. Stel dat je een diagnose kanker krijgt met de boodschap, dat behandeling mogelijk is en vrijwel altijd succesvol. Daar profiteren donateurs van het KWF van , maar ook mensen, die er nooit een cent voor over hadden. Verandert er nu iets in hun houding? Ik zou het niet weten, maar ik hoop van wel.

Ik steun ook meerdere organisaties, die voor de Derde Wereld werken. Dat geld gaat naar vreemden, die we niet kennen. Wat hebben wij met zulke lui te maken? Veel mensen hebben geen idee. Ze weten niet hoe de wereldeconomie werkt. Ze denken en horen het van sommige politieke partijen, dat het in heel Afrika een zootje is en dat ons geld verdwijnt in de zakken van corrupte politici. Moet ons zuur verdiende geld daar naartoe?  Ben je beter geïnformeerd, dan weet je dat er naast een aantal falende staten in Afrika ook meerdere succesvollen landen zijn met een goed functionerende regering en een opbloeiende economie. Landen komen tot welvaart en Philips kan vervolgens hun medische apparatuur aan ziekenhuizen in zo’n land leveren. De omzet van onze hoog gespecialiseerde industrie groeit en daarmee onze welvaart. Tsja, de kost gaat voor de baat uit. Maar ja, als er bezuinigd wordt op ontwikkelingshulp moeten we wel wat langer op de baat wachten.

 Kent u de landschappen? In mijn provincie hebben we het Utrechts Landschap en toen ik nog in Arnhem woonde zag ik daar de borden van het Gelders landschap. Ze zorgen voor ruiterpaden en routes voor mountainbikers. Mijn zoon en kleinzoon maken er samen vaak gebruik van. Het behoud van fraaie landschappen trekt toeristen uit binnen- en buitenland. Jaren terug organiseerde ik jarenlang fietstochten voor ouderen en heel vaak hoorde ik dan een deelnemer zeggen: “Wat is Nederland toch mooi!”  Dat hoorde ik overigens niet alleen bij natuurgebieden, maar ook wanneer we door een agrarisch landschap reden, dat door eeuwenlange ontwikkeling vaak heel harmonisch blijkt te zijn. Mijn steun aan natuur- en milieuorganisaties blijkt bepaald geen weggegooid geld.

Giften aan kerkelijke doelen zijn ook aftrekbaar. Er zijn mensen, die een gruwelijke hekel hebben aan alles wat met kerken te maken heeft. Ik moet bekennen, dat daarvoor ook best goede redenen zijn te noemen. Als ik als bewust en betrokken kerklid zulke misstanden constateer, kan ik reageren met de kreet, dat ik bij zo’n kerk niet wil horen, maar ik kan ook mijn verantwoordelijkheidsgevoel aanspreken en dergelijke misstanden gaan bestrijden. En verder weet ik uit eigen ervaring, dat de kerken in Nederland heel veel goeds doen en de overheid heel wat uitgaven besparen op sociaal gebied.

En tenslotte. Giften aan politieke partijen zijn aftrekbaar. Als de politiek besluit de aftrekbaarheid van giften af te schaffen snijdt ze wel in eigen vlees. De partijen verschillen overigens wel sterk wat betreft hun inkomsten. In de discussies moeten zulke verschillen wel meegewogen worden.

15^e Jaargang, Nr. 740.

SENSATIONEEL GEBRACHT ONZINVERHAAL IN TROUW

Elke bisschop over de gehele wereld wist altijd al, dat er in zijn bisdom gevallen van ontucht door priesters en andere kerkelijke functionarissen voorkwamen. Kerkelijke wetgeving verbood de bisschoppen daar ruchtbaarheid aan te geven. Toen Karol Wojtyla aartsbisschop was van Krakau in Zuid Polen en nog in de tijd, dat de Communisten aan de macht waren, wist hij heel goed van alle gevallen van misbruik. Hij nam ook maatregelen tegen schuldige priesters. Ze werden overgeplaatst naar een andere parochie, soms zelfs naar een ander bisdom. Ze moesten plechtig beloven het nooit meer te doen. Ook bisschoppen waren slecht op de hoogte van het verschijnsel pedofilie. Bij pedofielen was de kwade neiging veel sterker dan welke belofte of zelfs welke eed dan ook. Na enige tijd vervielen zulke geestelijken in hun oude fout. Een veel logischer maatregel zou zijn geweest de dader te ontzetten uit het priesterambt en hem terug te brengen tot de lekenstand. Dat gebeurde maar zelden.

De slachtoffers hadden het heel moeilijk. Vaak werden ze door hun ouders niet geloofd. Zo’n heilige man als een priester zou dat nooit kunnen doen. Door de geheimhoudingsplicht waren vrijwel alle mensen niet op de hoogte. Soms werd een dader door de politie gesnapt en via het burgerlijk recht veroordeeld. Dan kwam er enige ruchtbaarheid. De Poolse geheime dienst kwam er via de slachtoffers bijvoorbeeld of door getuigen soms achter en zo had het communistische regime een middel om bisschoppen onder druk te zetten. Nu liet Wojtila zich niet zo gemakkelijk intimideren en zeker niet toen hij eenmaal paus was geworden in 1978.

De Rooms-Katholieke Kerk vormde een sterke kracht, die zorgde voor eenheid in Polen en ze was een tegenmacht tegen het communistische regime. Zo steunde de Kerk de anticommunistische vakbond Solidariteit. In 1979 was ik met een groep geografen op studiereis in Polen. We bezochten de enige katholieke universiteit achter het IJzeren Gordijn in Lublin in Oostelijk Polen. Wojtyla was daar hoogleraar geweest en ze waren vreselijk trots op hun Poolse Paus. We maakten een staaltje mee van het Poolse katholieke machtsdenken. In Nederland speelden toen de discussies over abortus. De medewerker buitenlandse betrekkingen van de universiteit liet zich tegenover onze groep ontvallen, dat “onze Paus het CDA wel zou opdragen tegen het wetsontwerp te stemmen.” We wisten niet wat we hoorden. Ik zei, dat het CDA dan een uiterst rechtse partij zou worden in plaats van een middenpartij. Zijn antwoord was, dat ik dat wel leuk zou vinden. Via mijn zwager had hij al meer over mijn linkse instelling gehoord. Mede onder invloed van Johannes Paulus II is het Communisme uit Polen en de rest van Oost-Europa verdwenen. Waarom schrijft Trouw niet over deze enorme verdienste van deze Poolse Paus?

Pas in 2010 werd de kerkelijke wet op dit punt herzien. De plicht tot geheimhouding verviel. Openheid is nu het devies. Ondanks alle openheid en diepergaande inzichten, een betere opleiding voor toekomstige priesters en een veel betere begeleiding zijn er nog steeds priesters en anderen, die in de fout gaan. Overal in de maatschappij komt kindermisbruik voor. In de sport, het onderwijs, de jeugdzorg, scouting en ook in gezinnen komt kindermisbruik voor. Waarom dan niet in de Kerken? Het betekent, dat ouders in hun opvoeding  kinderen tot weerbaarheid moeten brengen en tot openheid en vertrouwen, zodat ouders tijdig merken, dat er iets mis is. Het gaat erom hun kind te beschermen. Beseffen al die mensen die (terecht) schande spreken over JP II wel echt hun opvoedingsplicht?

15^e Jaargang, Nr. 739.

 WANNEER KOMT ER VREDE VOOR DE OEKRAÏNERS?

Voor de bewoners van Cherson was er even het gevoel, dat er een begin was van een vredesproces. Ik ken dat blije gevoel van bevrijd worden. Ik maakte het midden april 1945 als tienjarige mee, toen we na twee dagen in de frontlinie van een militair hoorden: “i Am a Canadian.” Het was niet een Duitser, die we om hulp voor twee gewonden wilden vragen. Het was een bevrijder. Iedereen was blij, maar mijn vader vreesde toen al een mogelijke Russische opmars. Onder Stalin was de Sovjet Unie niet erg populair onder Rooms-Katholieken. Daar werden veel priesters vermoord. In de graanschuur van de Sovjet Unie, de Oekraïne was hard opgetreden tegen agrariërs, die niet wilden meewerken aan de collectivisatie. Dat zijn de Oekraïners niet vergeten en de Russen doen helemaal geen moeite om minder smerig op te treden. Velen zijn bezig in de bevrijde gebieden bewijzen te verzamelen van Russische oorlogsmisdaden. Poetin is daarbij de ergste oorlogsmisdadiger.

“Vrede en Alle goeds is de Franciscaanse vredesgroet. Ik gebruik die altijd als we in de kerk bij een viering elkaar vrede toewensen. Dan weet ik vaak dat sommigen het moeilijk hebben. Daarom is de toevoeging “Alle Goeds” voor mijn gevoel wel mooi. We zijn er om elkaar te helpen. We steunen elkaar bij ziekten en als dan de dood volgt gaat de hulp verder. Maar we helpen ook als mensen het financieel moeilijk hebben of maar geen baan kunnen vinden. Bedenk daarbij, dat je niet kerkgebonden hoeft te zijn om hulp te krijgen. Soms werken we ook samen met de gemeente. Er zijn immers noodgevallen, die onder geen enkele overheidsregeling vallen. Dat “Alle Goeds” kan veel inhouden. Bij vrede denken we vooral aan geen oorlog, maar vrede kan ook slaan op jouw hart, dat niet vredig is, maar boos of ongerust of ongelukkig. Er kan ruzie zijn met de familie of met de buren en als zo’n conflict tot een oplossing komt is er weer vrede in je hart. Soms ben ik bang, dat er in onze samenleving te weinig aandacht is voor die kleine vrede. Er is veel agressie. Er zijn mensen, die door de politie beveiligd moeten worden. Dat wordt steeds erger. Er groeit een mentaliteit om dreigenten toe te passen om je zin te krijgen. Er is een politieke partij, die dat gedrag zelfs aanmoedigt. Soms denk je; is er nog vrede in onze samenleving? Bij de corona- demonstraties of bij de boerenprotesten dachten we soms, dat het wel oorlog leek. Sommige actievoerders dreigden daar ook mee. Als die maatregelen doorgaan, dan wordt het oorlog. We spreken vaak over een crisis: de klimaatcrisis, de financiële crisis, de stikstofcrisis, maar eigenlijk zou je ook kunnen spreken over een democratiecrisis. Velen weten niet meer hoe je je in een democratisch land hoort te gedragen. Tsja, zei Rutte; er is werk aan de winkel.

15^e Jaargang, Nr. 737.

BEVOLKINGSKRIMP GOED GEMAAKT DOOR IMMIGRATIE

De achttienjarige Iris Willems woont met haar ouders en twee jongere zussen in Partij aan de Geul. Zij maakte de overstromingsramp mee en is daardoor erg ongerust geworden over de verandering van het klimaat wereldwijd. Het is een intelligent meisje met gymnasiumopleiding  en bezig met een tussenjaar. Ze realiseert zich, dat de wereld tal van rampen te wachten staat en dat ontlokte haar de uitspraak dat ze zich afvraagt of met al die rampen in het vooruitzicht het nog wel verantwoord is om kinderen te krijgen. Mijn oudste kleindochter kwam op bezoek en ik vertelde haar hierover. Haar reactie was, dat onder haar leeftijdsgenoten veel meer jonge vrouwen zijn, die met dergelijke uitspraken komen. Zoals velen in Nederland dacht ze dat er nog sprake was van een fors geboortenoverschot. Ik vroeg haar hoeveel kinderen er per vrouw in Nederland geboren worden. Dat wist ze niet, zoals velen in Nederland.

Tussen 1970 en 1975 daalde het aantal jaarlijkse geboorten met zo’n honderdduizend. Sindsdien schommelt het vruchtbaarheidscijfer tussen de 1,5 en 1,8 geboorten per vrouw. Wil je een constant bevolkingsaantal krijgen, dan moet het vruchtbaarheidscijfer 2,1 geboorten per vrouw zijn. Het sterftecijfer bleef lange tijd laag. De geboortenpiek van 1946 is nu 76 jaar. Als al die mensen nog wat ouder zullen zijn gaat het sterftecijfer stijgen en krijgen we een sterfteoverschot.

Nu er zoveel jaren weinig kinderen zijn geboren is de beroepsbevolking kleiner geworden en daardoor zijn er veel tekorten op de arbeidsmarkt.  Een tekort aan leerkrachten kun je moeilijk of niet door immigratie oplossen. Dat geldt ook voor politieagenten. Daar neem je geen buitenlanders voor.

Daarom vind ik de angst om kinderen te krijgen vanwege toekomstige rampen eigenlijk al een ramp op zich. Wie moeten straks zorgen voor al die oudjes? Wie moeten zorgen voor onze veiligheid? Wie moeten onze kinderen onderwijs geven? Hoe begrijpelijk de angst van Iris en veel andere jonge vrouwen ook is, het is beter om je over je angsten heen te zetten.

15^e Jaargang, Nr. 736.

EEN AANVULLEND COMMENTAAR

De slotuizending gisteren op zondagavond 6 november werd verzorgd door een panel vanl deskundigen, die zich bezig houden met de vraag hoe je het best het publiek tot een duurzame levensstijl kunt brengen en zo de negatieve invloed van de mens op het klimaat kunt verminderen. De kernvraag ging om de twee mogelijke wegen naar een oplossing. Moet de overheid ingrijpen of is het mogelijk het publiek zo te beïnvloeden, dat mensen massaal voor een duurzame levensstijl kiezen.

Eerst enkele voorbeelden van aantasting van ons milieu. Een natte moeson was er altijd al in Zuid en Oost Azië. Door de hoge zomertemperaturen in het binnenland ontstaat in Centraal Azië een lage drukgebied in de zomer. De wind waait daar naartoe en de vochtige oceaanlucht zorgt voor veel neerslag. Maar in Pakistan viel veel meer neerslag dan wat veertig jaar terug normaal was. Een groot deel van Pakistan raakte overstroomd.
Andere voorbeelden: In de Duitse middelgebergten waren er altijd al forse onweersbuien, maar in de Eifel waren  vorig jaar de buien zo hevig, dat in het dal van de Ahr overstromingen zorgden voor enorme verwoestingen, die nog steeds niet volledig hersteld zijn. Zo zorgde hevige neerslag in Duitse en Belgische delen van het stroomgebied van de Geul voor overstromingen in Valkenburg. Tsja, de verandering van het klimaat. Ik vertel mensen dan, dat ik die hevige buien veertig jaar geleden al voorspeld heb tijdens mijn aardrijkskundelessen.
Maar tegelijk zijn er gebieden, waar enorme droogte voorkomt zoals in de Hoorn van Afrika (Somalië), waar hongersnood optreedt en in Australië en Californië met vreselijke bosbranden als gevolg.
De Noordelijke Ijszee is veel eerder ontdooit en bevaarbaar dan vroeger. Het landijs van Groenland dreigt te smelten en als al dat ijs gesmolten is, geeft dat een merkbare stijging van de zeespiegel. Zo smelt ook het ijs van gletsjers in de hooggebergten. Dat is niet leuk voor het deel van Nederland, dat nu al onder de zeespiegel ligt. Kunnen we Laag Nederland redden? Veel koraaleilanden liggen maar enkele meters boven zeeniveau. De bewoners moeten straks hun land ontvluchten en zo worden ze klimaatvluchtelingen.

Ik zou nog veel meer voorbeelden kunnen geven van de enorme rampzalige gevolgen van de verandering van het klimaat. Bij de grote massa ontbrak tot voor kort die kennis geheel. Het zou zo’n vaart niet lopen. Ook nu nog vliegen mensen naar allerlei exotische bestemmingen en denken nauwelijks of helemaal niet aan de vreselijke gevolgen. Een partij als Forum voor Democratie maakt zich onder domme mensen populair door de klimaatverandering nog steeds te ontkennen. Hoe bestaat het, denk ik dan. Die partij richt zelfs middelbare scholen op. Leren de kinderen daar straks, dat er geen sprake is van klimaatverandering? Gaan leraren daar straks gewetenloos tegen alle wetenschappelijke inzichten in? De inspectie moet daar wel heel erg goed controleren.

Met kennis alleen kom je er niet. Mensen moeten ook over een goed gevormd geweten beschikken. Mijn wetenschappelijke kennis heeft mij ertoe gebracht het vliegen tot het uiterste te beperken, zeker binnen Europa. Als je goed zoekt, blijken er allerlei groepsreizen te zijn, waarbij niet gevlogen wordt. De Europese Unie kan samen met de lidstaten er voor zorgen dat alle korte vluchten worden afgeschaft en tegelijk het reizen per spoor goedkoper wordt.

Zo zijn we toch beland bij de rol van overheden. Wat mij opviel was, dat mensen bij het zoeken naar oplossingen niet op de eerste plaats denken aan hun eigen verantwoordelijkheid, maar bijna automatisch roepen, dat de overheid moet ingrijpen. Ik moest weer denken aan de houding van onze leerlingen. Vanaf 1964 was het lange tijd zo, dat leerlingen eisten, dat hun persoonlijke verantwoordelijkheid door de docenten erkend werd.. Maar vrij plotseling veranderde dat. Leerlingen eisten, dat de leraren ervoor zouden zorgen, dat zij zouden slagen. Dat ze er zelf hard voor zouden moeten werken erkenden ze nauwelijks. Wat waren ze in die welvaartsstaat van toen gewend? Ze kregen meestal alles wat hun hartje begeerde en ouders voelden zich zelf tekort schieten als ze niet alle wensen van hun kinderen vervulden. Zo moesten wij leraren ook al hun wensen vervullen en zo moest de overheid ook alle wensen van de burgers vervullen. Die manier van denken is nog steeds niet helemaal verdwenen. Het leidt tot veel kritiek op de overheid en slechts een geringe bereidheid om iets te doen voor de gemeenschap. Zulke verwende nesten vormen vaak de achterban van Forum voor Democratie. Ze wensen niet verantwoordelijk te zijn voor het tot stand komen van een op duurzaamheid gerichte samenleving. Daar hebben ze hun personeel voor. Dat gebrek aan maatschappelijke verantwoordelijkheid heeft in de uitzending naar mijn smaak te weinig aandacht gekregen.

15^e Jaargang, Nr. 735.

GEBREKKIGE GELOOFSKENNIS

Tien jaar werkte ik tussen 1954 en 1964 in het basisonderwijs en godsdienstles geven hoorde daarbij. Van 1992 tot 2016 was ik redacteur van ons parochieblad en kennis van ons geloof hoort daarbij.  Ik voelde mij dus best aangesproken toen in de publicaties rond het bezoek van onze bisschoppen aan het centrum van de wereldkerk dit als een onderdeel van het rapport over de toestand van de Roomsde-Katholieke Kerk in Nederland werd genoemd. Hoe het komt en hoe het op te lossen; je zou er een boek over kunnen schrijven. Bij wie ligt de verantwoordelijkheid?

Tot en met het Tweede Vaticaanse Concilie liep alles behoorlijk goed met ons katholieken. Het Concilie wekte enorme verwachtingen. Toen die verwachtingen niet uitkwamen zoals het gehuwd priesterschap kwam er pas echt de klad in. Veel priesters verlieten het ambt en het aantal roepingen verminderde zeer sterk. Er waren jaren zonder een enkele priesterwijding. Maar er waren nog veel priesters en die deden het werk. De pastoor was de baas en de mensen gehoorzaamden. Nu zien we hoe een kerk met volgzame schapen geen verantwoordelijkheid voelende leden opleverde. Dus zie je een enorme leegloop in veel plaatsen. Dan blijft er in een stad als Arnhem nog één kerk open. Wat op de eerste plaats nodig is, dat de leden van die grote club katholieken zich echt verantwoordelijk voelen voor hun club en dat dit voor de bisschoppen en priesters een vanzelfsprekend uitgangspunt is.

In die sfeer moeten ouders hun kinderen opvoeden en enige basiskennis over het geloof bijbrengen. Daar moeten de leerkrachten op katholieke scholen op inspelen en in die richting behoren ze op de Pabo te worden opgeleid. Dat betekent, dat je in jouw klas ook regelmatig goed met jouw leerlingen overlegt. De kinderen moeten daarbij wel weten, dat de meester of de juf uiteindelijk de baas is. De klas is een kleine wereld op zich, waar het voor kinderen duidelijk wordt wat mag en niet mag, wat wel en niet moet.

De bisschoppen klagen, dat de gelovigen niets meer weten over God. Volgens hen komt God niet meer ter sprake. Ik denk, dat dit klopt. Mensen weten niet echt wat ze met God aan moeten. Het is moeilijk je een beeld van God te vormen. Maar zelfs kerkvaders en kerkleraren erkennen, dat wij mensen niet in staat zijn tot een waar beeld van God te komen. Je ziet, dat mensen zich meer richten op de Zoon, die is mens geworden, dus op Jezus van Nazareth. Het gaat er om Hem na te volgen. Het godsdienstonderwijs zal de evangelieverhalen als uitgangspunt hebben en de mens Jezus als voorbeeld en inspiratiebron. Via Jezus komen we bij Zijn Vader, de persoon, die het Joodse volk steeds weer redde en die wij ook om hulp kunnen vragen. Van heel eenvoudige verhalen naar steeds diepergaande verhalen met steeds ingewikkelder gedragsregels en dieper gravende inspiratie. Daarbij geldt, dat je nooit te oud bent om te leren. Elke geloofsgemeenschap dient dus over structuren te beschikken, die dat levenslang leren mogelijk maakt. Dat kan ook in iets groter verband. En iedere gelovige dient de overtuiging te hebben, dat je op wat voor manier ook je geloofskennis moet voeden. Een krantenartikel, een tijdschrift, een gespreksgroep, een film, een Tv-programma. Het zijn evenveel voedingsbronnen voor je geloof.

Het vraagt een andere manier van samen kerk zijn. De synodale weg lijkt een eerste aanzet te vormen voor zo’n kerkmodel. Het vraagt dus ook een heel andere manier van leiding geven op elk niveau. Het vraagt ook een sterke onderlinge band, een echte gemeenschap. We moeten er van uit kunnen gaan, dat we elkaar niet in de steek laten. Is dit een mooie droom? Of wordt het uiteindelijk een nachtmerrie? We weten uit alle verhalen over het klimaat, dat onze leefwijze drastisch zal moeten veranderen. Het godsdienstig leven dus ook. Ik ga het niet allemaal meemaken, maar het lijkt me een boeiende tijd te worden.

15^e Jaargang, Nr. 734.

EEN TV-SERIE DIE DE AANDACHT TREKT

De laatste aflevering in deze serie van Jeroen Pauw in de zendtijd van BNN/VARA volgt nog op zondag 6 november. We moeten in Nederland niet alleen ruimte bieden aan veel mensen per vierkante kilometer, maar ook aan zeer veel dieren, veel meer dan mensen, aan luchthavens en autowegen en parkeerplaatsen aan zeehavens en liefst ook nog aan natuur. Daar zit al vele jaren een flinke spanning tussen al die bestemmingen en van tijd tot tijd laait de discussie hierover weer op. Niet zonder gevolgen.

In 1966 publiceerde het Rijk de Tweede Nota op de Ruimtelijke Ordening. Daarin werd de verwachting uitgesproken, dat Nederland bij de toenmalige groei in 2000 twintig miljoen inwoners zou tellen. De nota stelde, dat een deel van de verwachte groei naar het Noorden van het land zou moeten worden afgeleid. De reactie liet even op zich wachten, maar tussen 1970 en 1975 daalde het aantal geboorten met honderdduizend per jaar. De toen geboren kinderen zijn nu 52 tot 47 jaar. Alle jaren daarna werden er steeds weinig kinderen geboren, zo’n 1, 5 tot 1,7 per vrouw gemiddeld. Wil je een constante bevolking krijgen, dan moet die vruchtbaarheid van vrouwen 2,1 zijn. Al ongeveer dertig jaar zitten we in Nederland met een krimpende beroepsbevolking. Allerlei bedrijven trekken daarom arbeidskrachten uit het buitenland aan. Aanvankelijk deden die vooral het minderaantrekkelijke werk, maar momenteel treden in allerlei sectoren tekorten op, bijvoorbeeld in de zorg en in het onderwijs. Tegelijk is het zo, dat de salarissen zo laag zijn, dat gewone leerkrachten of verpleegkundigen of politieambtenaren de hoge huren in de Randstad niet kunnen betalen. Er worden ook veel te weinig sociale huurwoningen met een lagere huur gebouwd.

Het zijn vooral CDA en VVD, die de bouw van goedkope sociale huurwoningen afremmen. Hun aanhangers wonen veelal in koopwoningen en ze tonen weinig belangstelling voor het feit, dat in Amsterdam een gezin met kinderen dertien jaar op een sociale huurwoning moet wachten. Maar helemaal moeilijk wordt het als er plotseling duizenden oorlogsvluchtelingen uit Oekraïne het land binnenstromen. Die hebben recht op een voor hen betaalbare woning. Als die er niet zijn blijven ze in de tijdelijke opvang zitten en zo raakt de hele asielstroom verstopt. Sommige politici vinden dat prachtig. Nederland wordt zo minder aantrekkelijk als land om naar toe te vluchten. Het is bijna misdadig beleid, bewust internationale migratieregels bewust saboteren. En dan komen de smoezen. We hebben er gewoon geen ruimte voor. Nederland is vol. Maar als er dan gebouwd wordt, kost het de grootste moeite om die 30% sociale huurwoningen in het plan te krijgen.

Groter Londen telt zo’n kleine negen miljoen inwoners. Als je een kaart van Londen op een kaart van Nederland legt met dezelfde schaal, blijkt, dat grote Londen ongeveer even veel ruimte inneemt als onze provincie Utrecht. Als we dus negen miljoen inwoners concentreren in de Provincie Utrecht blijven de overige provincies over om de rest van de bevolking (8,6 miljoen mensen) te herbergen. Als we over de Nederlandse autosnelwegen rijden passeren we heel veel bedrijventerreinen. Zo ontstaat gemakkelijk de indruk, dat Nederland vol is. Verlaat je de snelweg, bijvoorbeeld bij Veenendaal, dan ontmoet je aanvankelijk veel woonwijken en bedrijventerreinen, maar ook de bossen van de Utrechtse Heuvelrug en het afwisselende landschap van de Vallei, met bijvoorbeeld nog overgebleven stukjes veen. Dat is pas echte natuur.

Ik ben benieuwd wat de conclusies zullen zijn van het programma van JeroenPauw. Maar ik hoop, dat er vooral gewezen zal worden op het slechte ruimtelijke ordeningsbeleid, dat de afgelopen jaren de macht vooral legde bij de gemeenten.

15^e Jaargang, Nr. 733.