John Ch.M. Jorna

WELKE ZIJN DE EIGENLIJKE FACTOREN?

Peter de Waard is een door mij zeer gewaardeerde Volkskrant-redacteur. In zijn Column van vrijdag, 20 juli schenkt hij aandacht aan een onderzoek van de universiteit van Bristol in het Verenigd Koninkrijk en de universiteit van Tennessee in de VS. Zij hebben getracht een eind te maken aan de kip en ei discussie. Leidt welvaart tot secularisatie of leidt secularisatie tot welvaart. Zij ontdekten, dat de secularisatie steeds vooraf ging aan de stijging van de welvaart. Je zou kunnen denken, dat welvarende mensen hun lot grotendeels in eigen hand hebben en de hulp van god in hun leven niet zo hard nodig denken te hebben. In die redenering gebeurt het omgekeerde. Welvaart leidt tot secularisatie. Maar nee, leert het onderzoek, eerst komt de secularisatie en dan pas de welvaart. De onderzoekers wijzen er op, dat juist in arme landen het godsgeloof nog sterk aanwezig is. Had Weber nu ongelijk toen hij meende dat het protestantisme in Noordelijk Europa ondernemersvriendelijker was dan het katholicisme in het Zuiden? Protestanten hechten sterk aan de eigen verantwoordelijkheid en voor ondernemers is dat een positieve eigenschap. Dat dacht Weber.

Zou het kunnen, dat factoren, die leiden tot secularisatie tegelijk welvaartsgroei veroorzaken? Zou de reusachtige ontwikkeling in de wetenschap een bron van welvaart zijn en tegelijk tot twijfel leiden aan een God, zoals die ons in de Bijbel wordt voorgehouden. Bekende atheïsten roepen regelmatig, dat het bestaan van God niet bewezen kan worden. Het niet bestaan overigens evenmin. We kunnen ons geen exact beeld van God voor de geest halen. God blijft voor ons een raadsel. Voordat de secularisatie hier echt begon overheerste een beeld van een gestrenge God, die de zondige mens straft. Zondaars gaan naar de hel. Dat beeld is nauwelijks nog aanwezig. God is liefde en zorgt voor ons. Veel geseculariseerde mensen hebben die verandering in het denken over God niet of nauwelijks meegekregen. Ze zetten zich nog steeds af tegen oude godsbeelden en tegen een traditionele kerk. Christenen trachten Jezus van Nazareth na te volgen. Dan valt de nadruk op zorg voor de ander, op solidariteit. Hebzucht wordt niet als positief ervaren, maar hebzucht is wel een belangrijke reden om steeds meer te willen. Zou egoïsme door secularisatie versterkt worden en zo het verlangen naar rijkdom stimuleren?

De Waard wijst op een grotere deelname van vrouwen aan het arbeidsproces en uiteraard geeft dat meer welvaart. Maar in sommige godsdienstige kringen wil men de vrouw vooral voor de kinderen laten zorgen. De man zorgt dan voor het gezinsinkomen. Vijftig jaar geleden was dat heel normaal.

De Waard noemt niet de vele godsdienstige feesten in landen waar religie nog belangrijk is. Als Eerste en Tweede Kerstdag in het weekend vallen zijn er in dat jaar meer werkdagen en stijgt het BNP. Schaf Tweede Kerstdag, Pasen en Pinksteren af en het BNP gaat omhoog. Maar leidt dit tot de grote verschillen tussen Noord en Zuid in Europa?

Griekenland hoort bij de armere landen in Europa, maar de Grieken werken keihard en maken meer uren dan wij Nederlanders. Het gaat veel meer om een hogere productiviteit per werknemer en om een goede organisatie van het werk. Dat hangt weer samen met scholing en een hoog niveau van wetenschap. Maar het hangt ook samen met marktligging en met aanwezige grondstoffen en energiebronnen en met een gemakkelijk transport over zee of rivier.

Mijn conclusie is, dat secularisatie door verlies van waarden als solidariteit of soberheid of nederigheid weliswaar het alsmaar meer willen kan stimuleren, maar dat er veel meer factoren zijn, die welvaart mogelijk maken. Weliswaar leidt de grotere deelname aan het arbeidsproces van vrouwen tot een hoger BNP, maar niet tot een hoger gemiddeld persoonlijk inkomen. Dat geeft maar al te vaak problemen na een scheiding. Vrouwen hebben dan vaak moeilijk om de eindjes aan elkaar te knopen. Dat is een van de zeer negatieve gevolgen van de secularisatie.

Jaargang 11, Nr.522.

P.S. Mijn operatie zal op dinsdag, 24 juli plaats vinden. John

HEBZUCHTIGE EUROPARLEMENTARIËRS

Het is in de ogen van veel linkse leden van het Europarlement al een jarenlange ergernis. Naast hun gewone salaris krijgen leden van het Europees Parlement een vast bedrag als onkostenvergoeding op hun persoonlijke rekening. Het totale bedrag aan deze onkostenvergoedingen bedraagt veertig miljoen. Vooral linkse parlementariërs hielden hun onkosten zorgvuldig bij, bewaarden hun bonnetjes en stortten het bedrag dat ze overhielden terug op de rekening van het parlement. Het overgrote deel van de leden van het Europees Parlement stopte dat overschot gewoon in eigen zak als een aanvulling op hun toch al ruime beloning.

Je mag verwachten, dat parlementsleden al hun tijd besteden aan hun werk als Europarlementariër. Maar nee er zijn er, die er een uitermate goed betaalde bijbaan bij hebben. Soms van meer dan een ton. Bedrijven geven hen niet zo maar een bijbaan. Er is een duidelijk risico van belangenverstrengeling. Nog erger is, dat sommige Europarlementariërs officieel ook betaald lobbyist zijn. Nu krioelt het in Brussel van de lobbyisten. Ze behartigen vaak bedrijfsbelangen. Ze leveren kant en klare wetsontwerpen. Niet zelden trachten ze maatregelen tegen schadelijke stoffen te voorkomen omdat hun bedrijf daar nadeel van zal ondervinden. Er zijn ook lobbyisten, die de belangen van ideële organisaties bepleiten zoals milieustichtingen of ontwikkelingsorganisaties. Ik ken iemand, die dat deed voor Natuur en Milieu en een ander, die werkte voor Cordaid Memisa. Ze geven vaak heel nuttige adviezen. Maar steeds behoren parlementsleden tegenover lobbyisten hun onafhankelijkheid te bewaren. Ze behoren van niemand geld te ontvangen.

Het gebrek aan transparantie ten aanzien van de inkomsten van parlementsleden zit EP-lid Bas Eickhout zo hoog, dat hij een petitie is begonnen om de inkomsten-transparantie voor leden van het Europarlement te vergroten. Een meerderheid van het Europarlement wil er tot nu toe niet aan meewerken, dat meer openheid verplicht wordt. U kunt aan die petitie meedoen door op de volgende link te klikken. Zeker in het Europees Parlement m ag er best wat meer ethiek een rol spelen.

https://actionnetwork.org/petitions/uitgaven-europarlementariers?source=direct_link&

Sucees!

Jaargang 11, Nr. 521.

IN DE PRIMERA

Ik had wat dure telefoonbatterijtjes nodig en bij het afrekenen viel mijn oog op twee pakjes stickers. Ik collecteer nogal eens en steeds vaker stuit ik op dergelijke stickers. Het ene soort is nog redelijk acceptabel. Collectanten zijn van harte welkom, staat op de ene helft en op de andere helpt worden colporteurs voor van alles ongewenst verklaard. Als je een goede energieleverancier hebt, zit je er niet op te wachten, dat iemand je wil laten wisselen. Als je al een verjaardagskalender hebt hoef je niet zo nodig een andere. De andere sticker irriteert mij mateloos. Op de ene helft worden collectanten afgewezen en op de andere helft mensen, die je iets willen verkopen. Collectanten voor goede doelen, die ook officieel worden aangekondigd, doen het geheel vrijwillig en hebben er geen baat bij. Vaak is het in de vroege avond koud. Je doet het niet voor je plezier. Het is dan heel fijn als mensen je hartelijk bejegenen en af en toe zelfs papiergeld in de bus doen. Soms doen mensen gewoon niet open. Je ziet dat ze thuis zijn. Ik vind dat buitengewoon ongemanierd. Zij ergeren zich alleen maar aan alweer een collecte. Ze weten niet meer, dat je van geven een blij gevoel kunt krijgen.

Ik liet daar in die winkel mijn ongenoegen luidkeels blijken. Mensen mogen dat toch zelf weten, zei iemand. Ik antwoordde, dat als mensen alleen maar doen waar ze zelf zin in hebben de samenleving kapot gaat. Als er geen gemeenschapszin meer is, dan krijgen verenigingen geen vrijwilligers en is er voor onze kinderen geen sportclub meer of een scoutinggroep of een muziekvereniging. Als die niet draaien op vrijwilligers wordt de contributie voor velen te hoog. Dan wordt sport en cultuur iets voor alleen de kinderen van welgestelde ouders. De huidige regering zal dat een zorg wezen. Maar ze klagen wel over gebrek aan leden van politieke partijen. Ook zo’n teken van gebrek aan maatschappelijke verantwoordelijkheidszin.

Als zulke mensen al kinderen hebben, stralen ze hun gemakzucht en onverschilligheid naar hun kinderen uit. Die gaan ook doen waar ze zin in hebben. Vinden ze een medeleerling pesten leuk, dan gaan ze pesten. Ik mag toch zelf weten wat ik doe, wauwelen ze hun pappie en mammie na. Onze samenleving wordt er voor kinderen en jongeren niet leuker op. Hun zorgen over milieu, vluchtelingen, slecht onderwijs krijgen geen aandacht. Tot het uit de hand loopt, zoals in Maastricht. Intussen weten we, dat er veel meer scholen zijn met een lerarentekort, waar lessen uitvallen en sommige verplichte vakken gewoon niet gegeven worden. Het gesjoemel met schoolexamens komt veel meer voor. Ook in mijn tijd, waren er collega’s, die in het eindexamenjaar alleen maar de stof van het centraal schriftelijk eindexamen behandelden en de rest van de eindexamenstof lieten schieten. Maar die rest hoorde wel in het schoolexamen getoetst te worden.

Veel jongeren leven in een geestelijke woestijn. Ze smachten naar een luisterend oor. Ze worden in toenemende aantallen depressief. Iemand vertelde me, dat ze merkt, dat jongeren steeds meer behoefte hebben aan een goed gesprek. Haar huis is een gastvrij inloophuis geworden. Waar moeten ze anders heen? De weg naar een kerk is hen nooit gewezen. Hun ouders –als ze nog bij elkaar zijn – hebben het te druk. Tsja, antwoordde ik, je moet eerst de woestijn ervaren hebben om water te waarderen. Ik zie tekenen van een ommekeer. Maar als je heel “ouderwets” en “niet meer van deze tijd” aandacht voor je naasten weer tot uitgangspunt neemt, dan moet je wel tegen de stroom van zelfzucht op roeien. Dat valt nooit mee. Wat ben ik blij, dat er in die woestijn toch nog veel oases te vinden zijn. Ik hoop op regen en dat de steppe weer mag bloeien. Hoe velen van u kennen dat lied?

Jaargang 11, Nr. 520.

Niet voor niets gewerkt

Aardrijkskunde is bij uitstek het schoolvak om aandacht te besteden aan de milieuproblematiek. Het kan uitleg geven over fysische verschijnselen als klimaatverandering, verontreiniging van de lucht, het water en de bodem, aantasting van de biodiversiteit en het evenwicht in een ecosysteem en veranderende weersverschijnselen zoals zwaardere regen- en onweersbuien. Maar mijn vak kan ook naar de oorzaken zoeken in het politiek, het economisch en het sociaal systeem. Er zijn meer vakken, die dat kunnen, maar de aardrijkskunde kijkt ook naar de spreiding van verschijnselen en verklaart die aan de hand van het zoeken naar de bronnen en de overheersende windrichting of de stromingen in het water.

Leerlingen waren geboeid door het onderwerp en sommigen vroegen zich af, waarom er zo weinig gedaan werd om de problemen aan te pakken. Een enkeleing was er wanhopig onder. De jongste oud-leerlingen zijn nu ongeveer 36 jaar. Er is een generatie opgegroeid met verstand van zaken. De tijd van het spotten over geitenwollen sokken en breiende congresgangers is voorbij. Duurzaamheid en milieu zijn serieuze zaken geworden. Dat geldt voor Nederland, waar deze week tussen zeven politieke partijen overeenstemming is bereikt over de klimaatwet en het geldt op wereldniveau, waar het Verdrag van Parijs tot stand kwam en waar Paus Franciscus zijn milieu encycliek “Laudate si” publiceerde. Wat mij bijzonder trof was zijn uitleg van de oorzaken van de vernietiging van ons huis, de planeet aarde. Franciscus ziet een samenhang tussen de milieuproblematiek en de armoede in de wereld. Een kleine machtige groep rijken bepaalt, dat er door de bedrijven maximale winsten behaald moeten worden. Dus houd de lonen laag en geef geen geld uit voor een schoon milieu. De armen in de wereld en het aangetaste leefmilieu van de mensheid zijn beiden het slachtoffer van de hebzucht van de rijken. Daarom trapten VVD en CDA steeds op de rem.

Er was deze week meer geografisch nieuws. Im 1964 begon ik na ruim tien jaar basisonderwijs in het voortgezet onderwijs. In 1966 verscheen de Tweede Nota op de Ruimtelijke Ordening. Men verwachtte 20 mijoen inwoners in het jaar 2000. Prognoses komen nooit uit. Een deel van de oplossing was meer mensen in het Noorden van het land laten wonen. Ook daarvan is niets terecht gekomen. Veel met subsidie gelokte bedrijven zijn al lang weer foetsie. We zien juist een steeds sterkere trek naar de Randstad. Daar raakt het aardig vol, helaas. Maar onze economie groeit.

Vijftig jaar geleden speelde migratie zich nog vooral af op nationaal niveau. Alleen de emigratie van vooral boeren naar Canada, Australië en Nieuw-Zeeland ging over grenzen. Nu heb je binnen de Europese Unie het vrij verkeer van werknemers en zie je de trek van Polen, Roemenen en Bulgaren naar ons land, waar de bevolking anders zou krimpen. Zij dragen bij aan onze welvaart. Die Europese welvaart is een sterke “Pull-factor”, die de trek van Afrikanen richting Europa veroorzaakt. Deze week moest ook de politieke crisis in Europa bezworen worden. Als er in Europa crisis is, gaat de ontwikkeling van de Europese Unie verder. Het kwam allemaal aan de orde in onze lessen aardrijkskunde. Op de Havo en Vwo zeker, ook wel op de Mavo, maar minder in het LBO, het Lager Beroeps Onderwijs. Daar zit een enorm dilemma. Als je leerlingen met gouden handjes een beroep leert, zijn ze met hun vakkennis en vaardigheden zeer weerbaar in hun werkzaam leven, maar wat moet je ze dan meegeven aan algemene ontwikkeling? Al dat theoretisch gedoe boeit hen niet zo. Krant lezen of een actualiteitenrubriek kijken is er niet zo bij. Kritiekloos dwalen ze rond op het Internet. Daarom is het initiatief van Jesse Klaver om mensen op te zoeken in bedrijfskantines zo goed. Hij laat de mensen zien wat er in de wereld werkelijk aan de hand is en hij laat de oplossingen van GroenLinks zien.

De komende weken staat mij een operatie te wachten. U zult mij enkele keren missen. Het is niet anders.

Jaargang 11, Nr. 519.

PERSPECTIEF 21 EN LIBERALEN EEN DERDE PERIODE SAMEN

De meest logische oplossing, de twee winnaars vormen een coalitie liep op niets uit. Een vorige column was gewijd aan de poging van CDA en Liberalen om een coalitie te vormen. Opnieuw een mislukking. Het CDA lijkt een merkwaardige opvatting te hebben over het besturen van een gemeente. Fracties en hun wethouder moeten flink afstand houden. B. & W. komen met voorstellen en de Raad keurt ze al dan niet goed. Dat het veel doelmatiger is tevoren te overleggen en samen een koers uit te zetten; dat ontgaat het CDA. Het CDA vindt zijn aanhang vooral in Werkhoven en onder boeren. Vooral de protestanten in Werkhoven zijn zeer conservatief. Dan kun je opvattingen verwachten als het gezag van de overheid is door God gegeven. Dat in een gemeente de Raad het hoogste gezag heeft ontgaat sommigen dan wellicht. B. & W. zijn de uitvoerders van de besluiten, die door de Raad genomen zijn. Aan die deling der machten wordt wel geknaagd. Over sommige zaken kan B. & W. tegenwoordig beslissen zonder de Raad te raadplegen. Daarnaast is het CDA vooral de partij van de boeren en aanverwante ondernemingen. Die zien met een benauwd hart de stad oprukken. Dat maakt hun toekomst minder zeker. Als het dan niet anders kan, willen ze wel een goede prijs vangen voor hun grond. De gemeente moet ook rekening houden met de belangen van de bouwondernemingen en van de toekomstige bewoners. De bouwers willen verdienen, de bewoners willen niet te hoge huur- en koopprijzen. Als de grondprijzen te veel stijgen komt het streven naar 30% sociale huur in gevaar. In het verleden hebben we dat goed gemerkt. In onze gemeente zijn veel te weinig goedkope sociale huurwoningen. Van Perspectief 21 kan worden verwacht, dar er voor toekomstige bewoners dragelijke woonlasten zullen zijn.

Het coalitieakkoord geeft aanleiding tot nog andere opmerkingen. In de paragraaf Energietransitie en duurzaamheid wordt niets gezegd over de rol van verhuurders van sociale huurwoningen bij het verduurzamen van hun woningbezit en hun rol bij de energietransitie. De laagste inkomens mogen niet met een onaanvaardbaar hoge lastenverzwaring worden geconfronteerd.

Respect voor de rode contouren zou evenzeer een uitgangspunt van de nieuwe/oude coalitie moeten zijn. Denk aan het gebied bij Huize Cammingha en het zogenaamde paardenweitje bij de Zeisterbrug in Odijk. De plannen bij Station Bunnik komen wat vreemd over. Er is te weinig parkeerruimte, dus een forse parkeergarage zou hier wel passen. Of er dan ook nog veel ruimte is voor kantoren betwijfel ik, tenzij met daarvoor de A12 zou willen oversteken. Dat zou een ernstige aantasting van het landschap betekenen. Het Nationaal Landschap van de Nieuwe Hollandse Waterlinie reikt tot hier. Er wordt al veel te veel gebouwd langs de snelwegen. Zo ontstaat het beeld, dat Nederland vol is. We moeten er niet aan beginnen. Station Driebergen-Zeist is nu al een duidelijk regionaal OV-knooppunt. Zo’n rol is voor station Bunnik niet weggelegd. De functie is vooral lokaal. Ik moet er niet aan denken, dat er een vorm van Openbaar Vervoer komt tussen Houten via Bunnik naar de Uithof. Voor de fiets is het allemaal prima.

Het is mooi, dat er gezegd wordt, dat er allerlei soorten huizen komen, zodat iedereen, die dat wil in de gemeente kan blijven wonen. Dan wordt voorbij gegaan aan het enorme tekort aan sociale huuwoningen en de daarbij passende jarenlange wachttijden. Dat treft in het bijzonder mensen, die onverwacht een beroep willen doen op een sociale huurwoning. Het treft vooral vrouwen, die onverwacht door een scheiding hun partner verliezen. Als ze geen volledige baan hebben en dus een laag inkomen en niet ingeschreven staan voor een sociale huurwoning, komen ze niet in aanmerking en moeten maar zien hoe ze ergens onderdak komen. Vroeger was er voor zulke gevallen een prioriteitsregeling.

Tenslotte iets over het overleg met de burgers. Ikl verneem herhaaldelijk, dat er beloften gedaan worden, dat de aanwezigen een verslag of een nadere reactie zullen ontvangen na een bijeenkomst. Ze horen nooit meer iets. Ik heb ze aangeraden zelf een verslag te maken. Het zou de medewerkers van de gemeente passen de aanwezigen op die mogelijkheid te wijzen. Het hangt ook samen met de werkdruk van ambtenaren. Ik mis in het akkoord enige opmerking over een betere bezetting van het gemeentelijk apparaat.

Jaargang 11, Nr. 518.

ER VERANDERT HEEL WAT IN 52 JAAR

We hadden net twee peutertjes van drie en bijna twee jaar, toen we in 1966 voor het eerst op Schouwen Duiveland waren. We hadden een vrij nieuwe bungalow gehuurd aan de Strandweg in Nieuw Haamstede. Met de bolderkar trokken we elke dag naar het toen nog heel brede strand. Ergens dichtbij in dat wijkje bij de vuurtoren was een kleine winkel, war we ons eten en drinken konden kopen. De auto hadden we gehuurd, want we wilden eerst ons huis kopen, waar we nog steeds in wonen, al hebben we wel ingrijpend aangebouwd en verbouwd. We hadden er een geweldige vakantie. De reis er naartoe ging nog via het Hellegatsplein en de Grevelingendam. Nu over de Haringvlietdam en de Brouwersdam.

Daarna waren we nog vaak op Schouwen Duiveland voor kortere of langere vakanties en daarnaast voor de jaarlijkse dagexcursie met de derde klassen. Een keer waren we er tegelijk met de koningin, die daar op werkbezoek was. Een pracht ervaring was ook het bezoek aan de Neeltje Jans. Ik geloof, dat we er toen nog met een Baileybrug naar toe moesten. Iemand zei tegen me: Mag ik u wat vragen. Ik volg een cursus portrettekenen bij Teleac.” Ik zei: “Meneer, u hebt het goed gezien. Ik sta in het hoofdstuk karikaturen”. Hij had me heel vaak getekend.

Maar wat verandert er veel in een mensenleven. In 1966 waren de bomen in het lagere deel allemaal nog jong van na de Deltaramp. Dat valt nu niet meer op. De grote dammen aan de zeekant waren nog niet klaar. Het toerisme was nog betrekkelijk beperkt. Buitenlanders en dan vooral de Duitsers vielen nog helemaal niet op. Nu was het al in het voorseizoen erg druk en ook met buitenlanders. Onze Oostenrijkse buren gebruikten hun huisje op het bungalowpark als uitvalsbasis voor bezoeken aan Middelburg, Den Haag, Delft, Rotterdam, Antwerpen en Brussel. Ze waren diep onder de indruk van hun bezoek aan het Watersnoodmuseum bij Ouwerkerk. Duinen strand interesseerden hen niet zo. Wat mij ook opviel was, dat de kwaliteit van de accommodaties en de toeristische infrastructuur enorm verbeterd is. Betaald parkeren, fietspaden, wandelroutes, ruiterpaden, BMX paadjes, strandtoegangen, restaurants: het zag er allemaal prima uit. Het mooist zie je dat bij Renesse. De jongeren van nu gaan naar Spaanse badplaatsen als Lloret del Mar. Vroeger gingen ze naar Renesse. De jongeren van toen zijn nu ouder geworden, verdienen goed en toch trekken ze graag naar Renesse. Bij de strandovergang zagen we een gloednieuw en zeer luxe hotel.

Op 20 juni 2010 schreef ik over ons bezoek aan het Watersnoodmuseum bij Ouwerkerk. Het is in het binnenste van vier reusachtige caissons gevestigd, die gebruikt werden bij het dichten van het stroomgat. Acht jaar geleden was ik al erg onder de indruk. Nu kende ik het nauwelijks meer terug. Het geeft nog veel beter een beeld van de ramp en schenkt ook aandacht aan de toekomst. Wat me opviel waren oude filmbeelden van het bioscoopjournaal, een uitstekend computermodel van de ramp, gemaakt door het KNMI, waarop je de dichtbij elkaar liggende isobaren ziet. Die wijzen op een hoge windsnelheid. Het wisselend waterpeil wordt in kleur aangegeven. Dan is er een afdeling over alle huizen, die met name door Zweden en Noorwegen zijn geschonken. We zagen ze in Ouwerkerk nog steeds. Bijzonder is een rondom-projectie van het water dat komt. Een indringende waarschuwing voor de stijgende zeespiegel.

We maakten ook een boottocht over de Oosterschelde met het Motorschip De Onrust. Het schip is eigendom van twee robuuste vrouwen, die aan boord hard meewerken om bijvoorbeeld iedereen van uitstekende koffie te voorzien. De toelichting over wat er allemaal onderweg te zien is beviel me. Goed gedoseerd en steeds op de goede momenten. We zagen zeehonden, een lepelaar. aalscholvers en bruinvissen. Het bezoek aan het overstromingsgebied bij de Schelphoek maakte de mensen stil. Wat een enorme opening in de dijk. Twee keer per dag stroomde daar het water binnen en bij eb weer terug naar zee. En wat een oppervlakte aan water, waar eerst land was. En toch wordt er voedsel geproduceerd. Er is een zeewier “boerderij” gevestigd. Het grappige was, dat we twee dagen later bij ons afscheidsdiner iets groens bij de zalmcarpaccio kregen. Tsja, dat was dus zeewier. Alle soorten zeewier zijn eetbaar. En het smaakt heerlijk.

Tot slot. We hadden onze fietsen thuis gelaten. We hebben veel gewandeld. Nu ontdekten we vlak bij ons verblijf prachtige stukjes natuur. Duinen en duinmeertjes, moerasjes, bijzondere planten. Ik ruik nog de geur van de duinroosjes.

Jaargang 11, Nr. 517.

WORDT PERSPECTIEF 21 BUITENSPEL GEZET?

Er worden gesprekken gevoerd tussen het CDA en de Liberalen (VVD en D66) over de vorming van een college. Samen hebben ze negen van de zeventien raadszetels en dus een meerderheid van één raadslid. De grote winnaar Perspectief 21 – van zes naar acht zetels – zou dan in de oppositie komen. Het begint te lijken op de Tweede Kamer, waar het Kabinet ook zulk een kleine meerderheid heeft. Een college met de twee winnaars CDA van vier naar vijf en P21 zou meer overeenkomen met de wil van de kiezers. Ik krijg de indruk, dat er wat onhandig gemanoeuvreerd is. Het struikelpunt zou de openheid bij het gemeentebestuur zijn. Volgens de CDA-fractie zou daaraan gebrek zijn geweest. Waarschijnlijk vreesde het CDA de overheersende invloed van P21 met mogelijk twee wethouders en het CDA maar één.

Wat hebben we te verwachten van een College met het CDA en de Liberalen? De speelruimte is niet groot. Van de gemeente Bunnik wordt verwacht, dat er flink gebouwd wordt, zowel binnen de bebouwde kom als in agrarisch gebied in Odijk West. Maar ik vrees, dat dit college oude plannetjes uit de la gaat trekken om leuke plekjes net buiten de rode contour toch vol huizen te zetten. Er moet immers geld verdiend worden. Ik denk aan de omgeving van Huize Cammingha in Bunnik en de paardenwei bij de Zeisterbrug in Odijk. Daar is een vroegere stroomgeul bij de werkzaamheden aan de Kromme Rijn “Keurig” weg geëgaliseerd. Ambtenaren, grondeigenaren en hun politieke partijen vinden het niet leuk als GS bezwaar makende burgers gelijk geeft.

Het Rijk heeft veel beleid overgeheveld naar de gemeenten. Zoals gebruikelijk was dit tegelijk een bezuinigingsoperatie. In onze gemeente Bunnik is het zorgbeleid door de wethouder van de Liberalen prima uitgevoerd. Maar als de VVD in de Tweede Kamer begint te morrelen aan de Bijstand, hoe gaat het nieuwe college daar straks mee om? Illustratief is de laatste zin in het artikel in het Bunniks Nieuws. CDA Fractievoorzitter Leny Visser had het over Groen en Duurzaam als leus van P21. Het was Groen en Sociaal. Gaat een rechts college in Bunnik het sociale beleid verwaarlozen?

De grondpolitiek is nog zo’n heet hangijzer. De bouwopdracht van de gemeente Bunnik vergt veel grond. Gelukkig zijn veel boeren in het uitbreidingsgebied al wat ouder. Toch zijn ze niet al te blij met de geboden prijzen. Begrijpelijk, maar een gemeente moet ook rekening houden met de toekomstige bewoners. Nu al zijn voor velen de koopwoningen in onze gemeente onbetaalbaar en betaalbare sociale huurwoningen zeer schaars. Gaat dit rechtse college opnieuw te weinig sociale huur realiseren?

Het kunnen spannende politieke jaren worden in het Bunnikse. Intussen heb ik er persoonlijk wel behoefte aan, dat Bestuur en Fractie van aan de leden van P21 wat meer duidelijkheid verschaffen over de gang van zaken bij de slepende onderhandelingen over de Collegevorming en de merkwaardige keuze van de heer Hoekema als informateur.

Jaargang 11, Nr. 516.

AAN DE ZORG VALT VEEL TE VERBETEREN

Afgelopen woensdag werd mijn enige zus 75 en als verjaardagscadeautje kreeg ze te horen, dat ze maar zelf met de ziektekostenverzekering VGZ tot overeenstemming moet komen over een voor haar geschikt hoog-laagbed. De professionals willen er niet langer tijd aan verspillen.

Mijn zus lijdt al sinds haar puberjaren aan een bij veel artsen moeilijk herkenbare ziekte. Haar hele leven had ze last van dik worden, terwijl ze niet bijzonder veel at en altijd flink in beweging bleef. Keer op keer liet ze zich onderzoeken. Steeds was de boodschap: “We kunnen niets vinden.” Vaak kwam er nog hatelijk achteraan: “Maar elk pondje gaat door het mondje.” Het internet bracht uitkomst. Zelf kwam ze tot de juiste diagnose. Ze lijdt aan lipodeem. Het lichaam houdt vet vast en sluit het op tussen de weefsels. Daar krijg je het niet meer weg, hoe hard je ook sport. Het lichaam gaat ook vocht vasthouden. Vooral de benen worden zo dik, dat er scheurtjes in de huid komen. Met een “Press” kan het vocht uit de benen worden geperst. Dat moet dan dagelijks gebeuren.

Toen ze na een val in het ziekenhuis belandde, ontdekte men daar, dat de benen over de volle lengte omhoog laten liggen ervoor zorgt, dat het vocht eruit wegloopt. In enkele weken raakte ze DERTIG KILO kwijt. De conclusie is dus, dat ze een bed nodig heeft waarvan het deel van de benen schuin omhoog gezet kan worden. Veel bedden hebben daarbij een knik bij de knieën. Het onderbeen ligt dan horizontaal. Zo’n bed is niet geschikt.

In een revalidatiecentrum leerde ze weer lopen achter een rollator. Ze leerde opstaan uit een stoel of uit een bed. Ze leerde zelfs weer in bed stappen met de loodzware benen en al. Ze waste zich zelf en ging zelf naar het toilet. Aanvankelijk was het perspectief een verpleeghuis geweest, maar zelf is ze zo gehecht aan haar huisje en de zorgzame buurt met veel aardige mensen en vooral ook aan haar partner, dat ze naar huis wilde. Voor sommige professionals is het moeilijk te accepteren, dat patiënten een eigen mening hebben. Maar thuis verzorgd worden met hulp van de thuiszorg is wel veel goedkoper dan een verpleeghuis.

Wat ging er mis? Ze dacht, dat er gezorgd was voor een geschikt bed. Toen ze thuis kwam was het bed er nog niet. Een paar uur later kwam het. Het was totaal ongeschikt. Ze kan er niet zelfstandig in of uit. Het voeteneind kon alleen handmatig schuin omhoog gezet worden, maar blijkt dan midden in de nacht toch weer naar beneden te klappen. De thuiszorg kan er niet mee uit de voeten, want de voetenplank kan er niet af. Huisarts, ergotherapeute en thuiszorg verklaarden het bed ongeschikt en pas na vijf weken erkende de leverancier dat. Maar die kan geen geschikt bed leveren. Er moet dus naar een andere leverancier gezocht worden en nu komt het.

De ziektekostenverzekering VGZ, gevestigd in Eindhoven beweert vanachter haar bureaus, dat het bed wel geschikt is. De ongelofelijke domheid van deze klerken zorgt ervoor, dat het lijden aan de wonden aan haar been weer enorm toeneemt. Tsja, leveranciers van echt goede bedden rekenen uiteraard de daarbij horende prijzen. Maar de VGZ blijft liever op de zakken met geld zitten in plaats van echte goede zorg te verlenen.

Onlangs vertelde een GroenLinkskamerlid bij Pauw, dat het zaak is de kwaliteit van de thuishulp goed te bewaken. De meeste mensen blijven immers het liefst zo lang mogelijk thuis. Dat is nog goedkoper ook. Moeten er nu eerst Kamervragen gesteld worden voordat VGZ in de gaten krijgt, dat de organisatie ontzettend fout bezig is? Een mooi betekenis van de afkorting VGZ zou kunnen zijn Voor Goede Zorg. Ik mag toch hopen, dat de VGZ dat zo snel mogelijk waar gaat maken.

Jaargang 11, Nr. 513.

MASCHRIFT
De werkelijkheid is nog wat ingewikkelder, blijkt uit nadere informatie,  Eerst moest de leverancier van het foute bed officieel erkennen, dat ze geen goed bed kunnen leveren. Dat wisten ze de tweede dag al, maar het duurde zes weken voordat het officieel erkend werd. Nu pas mag de ergotherapeute na toestemming van de ziektekostenverzekering VGZ in samenspraak met de huisarts op zoek naar een wel geschikt bed. Of ze  door VGZ daarbij beperkt worden in de keuze van de leverancier, is nog niet duidelijk. Maar er is vooruitgang en hoop doet lezen.

HISTORISCHE LANDSCHAPSRECONSTRUCTIE

De vorming van het veenlandschap in het Westen des Lands was in grote lijnen al goed bekend. Fysisch geografe Marieke van Dinter wilde het landschap reconstrueren, zoals dat was in de Romeinse tijd. Ze maakte gebruik van de vele bouwputten, die gedetailleerde bodemprofielen laten zien. Samen met andere wetenschappers kon zijn een paleografische kaart samenstellen van het gebied langs de Oude Rijn tussen Utrecht en Katwijk. Ze ontdekte de strategische ligging van de vele forten langs de rivier, die de grens, de limes vormde van het Romeinse rijk.

De toenmalige Rijn kon vrijuit stromen en de loop verleggen. De rivier was 100 meter breed en tot zes meter diep. Bij hoogwater overstroomde de rivier en dichtbij de rivier vormde zich een smalle oeverwal. Die bleef bij hoogwater meestal droog en was dus geschikt voor bewoning. Iets verder van de rivier ontstond een elzenbroekbos, maar verder van de rivier was het milieu voedselarm en daar groeide veenmos en dat leverde een meters dikke laag hoogveen op. Tussen die hoge veenkussens had de rivier maar weinig ruimte om de loop te verleggen. Uit het onderzoek bleek, dat de forten werden gebouwd op de zuidelijke oever en steeds dar waar een rivier als de Vecht zich afsplitste of een veenriviertje in de Rijn uitmondde. Op zo’n plek kon handel worden gedreven en was dus ook bewaking nodig. De Rijn was een belangrijk transportweg. Dat blijkt uit de vele scheepswrakken, die zijn ontdekt bij opgravingen. Door de ligging onder de grondwaterspiegel is het hout goed bewaard gebleven.

Over de oeverwal liep ook de Limesweg, die een snelle verplaatsing van troepen mogelijk maakte. Langs die weg stonden wachttorens. Tussen die torens was door de korte afstand communicatie mogelijk. De oeverwal was smal en er was geen ruimte voor grote forten. De afmetingen waren 80 bij 100 meter en er was ruimte voor 500 man. Elders waren de forten groter en lagen ze verder uit elkaar. Naast de forten lag altijd een burgerlijke nederzetting met kooplieden ambachtslieden en hun gezinnen. De meeste forten zijn rond 40 na Chr. Gebouwd Fectio tussen Utrecht en Bunnik wat eerder.

Kort geleden op vrijdag 11 mei had de Volkskrant een groot artikel over hetzelfde onderwerp. Er is een fietsroute en wandelroute uitgegeven langs de limes, verkrijgbaar bij Vvv’s, ANWB en de boekhandel.

Voorafgaand aan de lezing was er de Jaarvergadering van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap (KNAG). Opnieuw kwam naar voren, dat veel geografen geen lid zijn, maar wel profiteren van de diensten van het KNAG. Er is een studentenlidmaatschap tegen een gereduceerde prijs, maar na het afstuderen zeggen te veel mensen hun lidmaatschap op en vooral in de tijd, dat ze nog geen baan hebben. Als je als leraar geen lid bent, kun je ook niet mee beslissen over bijvoorbeeld leerplannen. Vervolgens moppert men wel over de ontwikkelingen en de zwakke positie van het vak. Mensen horen zich verantwoordelijk te voelen en samen te werken. Anders is het steeds hetzelfde groepje, dat beslist en de rest bestaat uit willoze uitvoerders van de besluiten. Jaren geleden paste ik het centrum-periferiemodel toe op deze situatie. Helaas schijnt er weinig te zijn veranderd. Eigenlijk zou dat artikel uit de Nieuwe Geografenkrant nog eens herdrukt moeten worden.

Jaargang 11, Nr. 512.

KARDINAAL EIJK STELT KERKELIJKE WETTEN BOVEN DE BOODSCHAP VAN JEZUS VAN NAZARETH

Een van de verdrietige zaken van onze verdeelde christenheid is, dat de wereldkerkleiders niet willen overgaan tot intercommunie. Ze zijn het niet eens over wat er gebeurt bij het uitspreken van de woorden, die Jezus sprak bij het laatste avondmaal. Hij nam het brood en sprak: “Dit is Mijn Lichaam” en nam daarna de beker met wijn en zei: “Dit is Mijn Bloed”. De Rooms-Katholieke Kerk kent de leer van de transsubstantiatie. Brood wordt bij de consecratie het Lichaam van Jezus en de wijn verandert in Zijn Bloed. Het is een blijvende verandering. Dat maakt de Woord- en Communieviering mogelijk. Bij gebrek aan priesters gaan leken voor in een viering en wij ontvangen daarbij een eerder geconsacreerde hostie. In sommige kloosters bestaat de gewoonte van de “eeuwig durende aanbidding”, waarbij een hostie in een monstrans wordt getoond en door mensen, vaak zusters wordt aanbeden, terwijl zij ook voor allerlei noden bidden. Protestanten geloven niet in die blijvende verandering. Als er na een Avondmaalsviering brood overblijft, wordt dat bijvoorbeeld “aan de kippen gevoerd”. Alleen een geldig gewijde priester mag voorgaan in de Heilige Eucharistie, ofwel het Heilig Misoffer opdragen. Een priester wordt gewijd door een bisschop en die moet ook weer door een bisschop gewijd zijn. Omdat de Oudkatholieken en de Anglicanen zich met geldig gewijde bisschoppen hebben afgescheiden kunnen ze ook geldig gewijde priesters hebben. Ze zijn er nog veel meer soorten christenen. Ze kennen allemaal de viering van het avondmaal omdat Jezus bij het Laatste Avondmaal ons vroeg om Zijn Lichaam en Bloed in de gedaante van Brood en Wijn ter Zijner herinnering te nuttigen. Elke kerk heeft een eigen uitleg. Daarover wordt door kerkleiders gesproken. Ze worden het almaar niet met elkaar eens en zo hebben ze afgesproken, dat intercommunie niet mag. De gewone gelovigen snappen er niets van. Ze zijn vooral verontwaardigd. Waarom mogen wij niet samen vieren? We verlangen er oz naar.

Dat verlangen leeft vooral bij echtparen waarbij man en vrouw tot verschillende kerken behoren. In Duitsland zijnveel katholieken en veel Lutheranen, leden van de Evangelische Kirche. Als ze bij de ander een kerkdienst bijwonen mag de Lutheraan niet te communie in een Katholieke Eucharistieviering. Die man en vrouw hebben een gelukkig huwelijk. Ze zijn beiden actief in hun kerk. Ze voelen de eenheid van hun huwelijk, maar de boodschap van de kerken is, dat ze niet één maar verdeeld zijn. Daar lijden ze onder. Soms is de boodschap ronduit beledigend. U protestant mag wel naar voren komen, maar u houdt uw armen gekruist voor de borst en in plaats van de communie krijgt u zegenend gebaar. Meermaals gebeurde dit tijdens vormselvieringen. Is het een wonder, dat er nauwelijks nog vormelingen zijn?

De Duitse bisschoppen zochten naar een oplossing van dit pastorale probleem. Het feit, dat de Lutherse partner de katholieke communie wil ontvangen toont aan, dat hij de katholieke opvattingen niet afwijst. Je kunt best Lutheraan zijn en toch de katholieke opvattingen over de Eucharistie delen. In het met grote meerderheid aangenomen voorstel werden duidelijke voorwaarden gesteld. Daarbij hoort een gewetensonderzoek naar de opvattingen van de niet-katholiek. Een kleine minderheid was het er niet mee eens en toog naar Rome. Moest de paus die grote meerderheid op de vingers tikken? Hen stevig voor het hoofd stoten? Ja, vindt Kardinaal Eijk. De paus gaf geen van de beide partijen gelijk. Praat verder en probeer het samen eens te worden, was zijn boodschap.

Kardinaal Eijk is een typische aanhanger van de Poolse paus Johannes Paulus II en diens opvolger Benedictus XVI. De kerkelijke leer vervat in de Catechismus van de Kerk moet worden gehandhaafd en daar moet de paus voor zorgen. De huidige paus Franciscus legt overeenkomstig het Tweede Vaticaans Concilie de nadruk op de eigen verantwoordelijkheid van de lokale bisschoppenconferenties. Over belangrijke zaken besluit deze paus samen met de bisschoppen van de wereldkerk in een synode. De laatste keer ging het over huwelijk en gezin. Een netelige kwestie was toen of een opnieuw getrouwde gescheiden persoon al dan niet te communie mag. Ook daar is Eijk fel tegen. Als ik dat een keer zou merken, zou ik mijn hostie delen met de persoon, die geen hostie kreeg van zo’n farizeïsche pastor.

Zijne Eminentie Kardinaal Wim Eijk heeft zijn opvattingen neergelegd in een artikel en dat in eerste instantie gepubliceerd op een conservatieve Amerikaanse website. Hij weet, dat deze paus juist in de VS veel weerstand oproept met zijn opvattingen over het vraagstuk arm-rijk en over de aantasting van het milieu. Eijk zoekt steun bij de Trumpiaanse Noord-Amerikaanse katholieken. Tamelijk onsmakelijk De Nederlandse vertaling van het artikel is inmiddels te vinden op de website van het Aartsbisdom.

Leven onder het autocratisch bewind van Eijk vergt enig geduld en vooral incasseringsvermogen. Intussen hoop en vertrouw ik, dat in de pastorale praktijk gemengd gehuwden en gescheiden mensen heel veel steun en begrip krijgen van hun medegelovigen en van de pastores. Jezus van Nazareth gaf ons het goede voorbeeld. Hij ging om met iedereen en ook met zondaars en de Farizeeën en Schriftgeleerden, die kritiek hadden op het genezen van een zieke op de sabbat vroeg hij of hij op de sabbat het goed mocht doen. Ze konden slechts ja zeggen.

Jaargang 11, Nr. 511.